Душанбе, 2026-жылдын 3-февралы — Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстан өкмөтү 2026–2030-жылдарга карата мамлекеттик инвестиция программасын бекитти, анда жалпы суммасы 15,7 миллиард долларды түзгөн 864 инвестициялык долбоорду ишке ашыруу каралган. Документтин негизги максаты – артыкчылыктуу экономикалык тармактарды өнүктүрүү үчүн ата мекендик жана чет элдик инвестицияларды тартуу.

Бирок, долбоорлордун олуттуу бөлүгүнүн каржылоо булактары азырынча аныктала элек. Программанын авторлорунун айтымында, 11 миллиард доллардан ашык суммадагы долбоорлор эл аралык донорлор жана жеке сектор үчүн ачык бойдон калууда, бул инвесторлордун активдүү катышуусу үчүн мүмкүнчүлүктөрдү түзөт.

Инвестициянын эң чоң көлөмү энергетика тармагына пландаштырылууда — жалпы программанын 41% (37 долбоор үчүн 6,4 миллиард доллар). Транспорт тармагы 22% (3,5 миллиард доллар) менен экинчи орунда турат. Андан кийин айыл чарбасы жана сугат (13%), суу менен камсыздоо жана санитария (8%), ошондой эле билим берүү, илим жана саламаттыкты сактоо келет.

Планга ылайык, 10,1 миллиард долларлык 801 долбоор гранттар жана техникалык жардам аркылуу, ал эми 5,6 миллиард долларлык 63 долбоор насыялар жана аралаш каржылоо аркылуу ишке ашырылат. Бирок, 4,3 миллиард долларлык 125 долбоор үчүн гана каржылоо булактары аныкталган, ал эми 11,4 миллиард долларлык 739 долбоор дагы эле инвесторлорду издеп жатат.

Программа өлкөнүн кайра жаралуучу энергия булактарындагы уникалдуу потенциалын баса белгилейт. Учурда электр энергиясынын 98% кайра жаралуучу булактардан өндүрүлөт жана 2032-жылга чейин бул көрсөткүчтү 100%га жеткирүү максаты коюлган.

Гидроэлектростанциялардын потенциалы жылына 527 миллиард кВт/саат деп бааланат, бирок анын 5% гана өздөштүрүлгөн. Өлкө ошондой эле күн жана шамал энергиясын өндүрүүдө олуттуу потенциалды сактап калат, бул аймактагы эң ири электр энергиясын экспорттоочу өлкө болуу мүмкүнчүлүгүн ачат.

Мурунку программанын (2021–2025) ишке ашырылышы олуттуу натыйжаларды берди: орточо жылдык экономикалык өсүш 8,5% түздү, 2024-жылы ИДП 153,4 миллиард сомониге жетти, беш жыл ичинде чет элдик инвестициялар 11,4 миллиард долларга жетти, ал эми жакырчылыктын деңгээли 26,3%дан 20,4%га чейин төмөндөдү. Дүйнөлүк банктын маалыматы боюнча, Тажикстан акыркы 15 жылда жакырчылыктын кыскарышы эң тез жүргөн алдыңкы он өлкөнүн катарына кирет.

Бийлик мамлекеттик-жеке өнөктөштүктү кеңейтүүгө жана инвесторлор үчүн жеңилдиктерге үмүт артууда. 503 миллион сомониден ашык суммадагы он беш келишимге кол коюлуп, 667ден ашык жумуш орундары түзүлдү. Өлкөдө беш эркин экономикалык аймак бар, аларда 107 компания катталган. Инвесторлорго салык жана бажы жеңилдиктерин кошо алганда, 240тан ашык кепилдиктер жана жеңилдиктер сунушталат.

Программаны ийгиликтүү ишке ашыруу энергетиканы, транспортту, айыл чарбасын, санариптик экономиканы жана социалдык чөйрөнү өнүктүрүүнү тездетет, ошол эле учурда чектелген бюджеттик ресурстарды сактап, туруктуу өсүштү камсыз кылат жана өлкөнүн экономикалык коопсуздугун чыңдайт.

СҮРӨТ: Азия Плюс