Душанбе, 2026 жылғы 12 ақпан — Karavan Info ақпараттық агенттігі. Тәжікстан билігі азаматтардың қаражатын жылыстату науқанын тағы да 2027 жылдың 5 қаңтарына дейін ұзартты. Бұл шешім 2021 жылдың 5 шілдесінен бастап күшіне енген және төрт рет ұзартылған «Тәжікстан Республикасы азаматтарының активтері мен қаражатын жылыстатуға байланысты рақымшылық туралы» Тәжікстан Республикасының Заңын жүзеге асыру аясында қабылданды.
Тәжікстан Ұлттық банкінің төрағасы Фирдавс Толибзоданың айтуынша, бұл ұзарту тек қолма-қол ақшаға қатысты. Мүлікті қоса алғанда, басқа активтерді заңдастыру осы жылдың 5 қаңтарында аяқталды.
Ұлттық банк басшысының айтуынша, заң күшіне енгеннен бері азаматтар шамамен 11,7 миллиард сомониді заңдастырған, бұл қазіргі ресми бағам бойынша 1,2 миллиард АҚШ долларынан асады.
Тек 2025 жылы ғана шамамен 4 миллиард сомони заңдастырылды, бұл заңның қолданылу кезеңіндегі заңдастырылған жалпы соманың 34,2%-ын құрайды. Бұл сандар ерікті декларациялау механизміне және көлеңкелі капиталдың ресми айналымға біртіндеп интеграциялануына қызығушылықтың артуын көрсетеді.
Фирдавс Толибзода заңдастырылған қаражаттың шамамен 42%-ы инвестициялық мақсаттарға пайдаланылғанын атап өтті. Шамамен 29%-ы банк жүйесінің депозиттік шоттарына салынған. Қалған қаражат валюта айырбастау операцияларында, яғни шетел валютасын ұлттық валютаға айырбастауда пайдаланылған.
Осылайша, капиталды рақымшылыққа салу тек құқықтық реттеу құралы ғана емес, сонымен қатар елдің қаржы жүйесін нығайту факторына айналды, банк өтімділігінің өсуіне және инвестициялық әлеуеттің кеңеюіне ықпал етті.
Соңғы түзетулерден кейін заң енді қаражатты ерікті түрде декларациялауды талап етеді. Заңдастыру меншік иелерін әкімшілік және қылмыстық жауапкершіліктен, сондай-ақ осы активтер бойынша салықтарды, пайыздарды және айыппұлдарды төлеуден автоматты түрде босатады.
Тәжікстан азаматтары ел ішінде немесе шетелде «көлеңкелі» экономикалық айналымдағы ұлттық және шетел валютасындағы қаражатты – қолма-қол және қолма-қол ақшасыз – заңдастыра алады. Заң тек бұрын ресми декларацияларда көрсетілмеген және заңды экономикалық айналымнан алынған қаражатқа ғана қолданылады.
Заңдастырылып жатқан активтер және олардың иелері туралы ақпарат құпия болып қалады және тек сот шешімімен ғана жария етілуі мүмкін.
Билік бастапқыда заңды қабылдауды қаржы және банк жүйесіне қосымша ресурстарды тарту және экономиканың әртүрлі салаларын қаржыландыру мүмкіндіктерін кеңейту мақсатымен байланыстырды.
Билік өкілдерінің айтуынша, заңдастыру жаңа кәсіпорындар құруды жеңілдетеді, жұмыс істеп тұрған компаниялардың жарғылық капиталын арттырады, жұмыс орындарын құрады, салық түсімдерін арттырады және бағалы қағаздар нарығын дамытады.
Науқанның 2027 жылға дейін ұзартылуы мемлекеттің бұл механизмді капиталды көлеңкеден шығару және елдің инвестициялық базасын кеңейту үшін ұзақ мерзімді құрал ретінде қарастыратынын көрсетеді.
Фото: Орионбанк