Душанбе, 2026-жылдын 30-майы – Karavan Info маалымат агенттиги. Памир тарыхынын аз белгилүү, бирок маанилүү барактарынын бири Тажикстан менен Орусиянын ортосундагы тарыхый эс тутумду сактоого жана маданий байланыштарды чыңдоого багытталган жаңы эл аралык гуманитардык долбоордун негизи болуп калышы мүмкүн.

Биз Советтер Союзунун Баатыры, генерал-полковник Ока Иванович Городовиковдун 1935-1936-жылдардын кышында тоолуу Мургабдын тургундарына жардам көрсөтүү үчүн уюштурулган белгилүү куткаруу экспедициясы жөнүндө сөз кылып жатабыз.

Ошол жылдары катуу жааган кар жана узакка созулган бороон-чапкындар Мургаб районун тышкы дүйнөдөн дээрлик ажыратып койгон. Азык-түлүк менен камсыздоо тездик менен азайып, Советтер Союзунун эң алыскы аймактарынын бирине керектүү товарларды жеткирүү олуттуу көйгөйгө айланган.

Ока Городовиков жетектеген экспедиция деңиз деңгээлинен дээрлик беш миң метр бийиктиктеги татаал тоо жолдорун басып өтүүгө аргасыз болгон. Өтө катаал климаттык шарттарга жана татаал рельефке карабастан, анын катышуучулары бийик Памирдин калкына жардам жеткирип, эрдиктин, жан аябастыктын жана адамзаттык тилектештиктин үлгүсүн көрсөтө алышкан.

Дал ушул жалпы тарых барагы "Калмак жоокеринин "Дүйнөнүн чатырына" – Памирге саякаты" деп аталган жаңы гуманитардык долбоордун чордонунда турат . Бул демилге Тажикстанда Ока Городовиковго жана Тажикстан менен Россия элдеринин ортосундагы тарыхый байланыштарга арналган маданий, илимий жана билим берүү иш-чараларын өткөрүүнү камтыйт.

Долбоор Каспий мурастар фонду тарабынан Калмыкия Республикасынын жана Дүйшөмбүдөгү Орус үйүнүн колдоосу менен иштелип чыгууда. Демилгечилердин айтымында, анын негизги максаты – баатырдык экспедициянын элесин түбөлүккө калтыруу гана эмес, ошондой эле жалпы тарыхый мурасты изилдөө аркылуу гуманитардык кызматташтыкты кеңейтүү.

Адистердин айтымында, мындай демилгелерге кызыгуу бүгүнкү күндө өсүп жатат, анткени алар ар кандай тарыхый мезгилдерде аймактын элдерин бириктирген окуялардын элесин сактоого жардам берет. Памир тоолорун изилдөө жана өздөштүрүү, илимий экспедициялар жана куткаруу операциялары аймактын жалпы эс тутумунун маанилүү бөлүгү бойдон калууда.

Аналитиктер жаңы долбоор илимий диалог, жаштар алмашуу жана маданий демилгелер үчүн платформа болуп калышы мүмкүн деп эсептешет, ошол эле учурда эң татаал шарттарда да өз ара түшүнүшүүнүн жана кызматташуунун маанилүүлүгүн көрсөткөн окуяларды эске салышат.

Сүрөт: Душанбедеги Орус үйү