Душанбе, 2026-жылдын 30-майы – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстан азык-түлүк коопсуздугу жана айыл жерлерин туруктуу өнүктүрүү жаатындагы эл аралык өнөктөштүгүн чыңдоону улантууда. Айыл чарбасын өнүктүрүүнүн эл аралык фонду (IFAD) айылдык үй чарбаларын колдоого жана мал чарба тармагын модернизациялоого багытталган "Рынокторго жетүү жана мал чарбасын адаптациялоо" (AMAL) долбоорун ишке ашыруу үчүн өлкөгө 19,7 миллион доллар грант берет.
Тиешелүү келишимге Тажикстандын каржы министри Файзиддин Каххорзода жана IFADдын Тажикстандагы кеңсесинин директору Роберто Лонго кол коюшту. Каржы министрлигинин маалыматы боюнча, долбоор толугу менен эл аралык фонддун гранты менен каржыланат, ал эми Тажикстан өкмөтү кошумча 2,3 миллион доллар бөлөт.
Жаңы демилге тармакты каржылык колдоо катары гана эмес, ошондой эле климаттык жана экономикалык кыйынчылыктарга туш болгондо айыл экономикасынын туруктуулугун чыңдоо боюнча кеңири стратегиянын бир бөлүгү катары каралууда. Көңүл өлкөнүн көптөгөн аймактарында айыл чарбасынын негизин түзгөн жана климаттын өзгөрүшүнөн, суунун тартыштыгынан жана өндүрүш чыгымдарынын өсүшүнөн эң катуу жабыркаган чакан мал чарба фермерлерине бурулат.
AMAL долбоору мал чарбасын өнүктүрүүгө комплекстүү мамилени караштырат. Каражаттар өндүрүмдүүлүктү жогорулатууга, жайыттарды туруктуу башкаруу тажрыйбаларын ишке ашырууга, чарбаларды климаттын өзгөрүшүнө ылайыкташтырууга жана өндүрүштөн баштап кайра иштетүүгө жана сатууга чейинки нарк чынжырларын өнүктүрүүгө жумшалат.
Фермерлердин жергиликтүү жана аймактык рынокторго жетүүсүн кеңейтүүгө, айыл жерлериндеги чакан жана орто бизнести колдоого жана калктын азык-түлүк коопсуздугун жакшыртууга өзгөчө басым жасалууда.
Адистердин айтымында, мындай долбоорлор калкынын болжол менен 70% айыл жерлеринде жашаган жана айыл чарбасы жумуш менен камсыз кылуунун жана кирешенин негизги булагы бойдон калууда Тажикстан үчүн барган сайын актуалдуу болуп баратат.
Акыркы жылдары өлкөнүн айыл чарба тармагы бир катар системалуу кыйынчылыктарга туш болду. Аларга сугат үчүн суунун жетишсиздиги, жайыттардын деградациясы, минералдык жер семирткичтердин баасынын өсүшү жана маркетинг мүмкүнчүлүктөрүнүн чектелүүлүгү кирет. Мунун баары айылдык үй-бүлөлөрдүн кирешелерине жана аймактардын азык-түлүк коопсуздугуна түздөн-түз таасирин тийгизет.
Мындай шартта эл аралык колдоо стратегиялык мааниге ээ болот. Тажикстандын IFAD менен кызматташтыгы 15 жылдан ашык убакыттан бери уланып келет. Бул мезгилдин ичинде фонд айыл жерлерин өнүктүрүүгө 115 миллион доллардан ашык инвестиция салган. Бул программалар 300 000ден ашык дыйкан чарбаларынын жашоо шарттарын жакшыртып, дыйканчылыкты, мал чарбачылыгын жана айылдык инфраструктураны өнүктүрүү мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтти.
Экономисттер AMAL долбоорунун ишке кириши Тажикстандын мал чарба тармагын жашоо моделинен туруктуураак жана рынокко багытталган системага өткөрүүдөгү маанилүү кадам болушу мүмкүн деп эсептешет. Климаттык тобокелдиктердин өсүшү жана азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу зарылчылыгынын шартында айыл чарбасын модернизациялоо мамлекеттик саясаттын артыкчылыктуу багытына айланууда.
Сүрөт: Тажикстан Республикасынын Финансы министрлиги