Душанбе, 2026-жылдын 23-июну – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстан гендердик теңчиликти алга жылдыруунун жаңы этабына кадам таштап, мыйзамдарды өркүндөтүүгө гана эмес, ошондой эле коомдогу аялдар менен кыздардын абалына таасир этип келе жаткан коомдук мамилелерди өзгөртүүгө да көңүл бурууда.
Бул маселелер 2026–2036-жылдарга карата гендердик стереотиптерди жана зыяндуу гендердик нормаларды өзгөртүү боюнча Улуттук стратегия жана иш-аракеттер планы боюнча тегерек столдун негизги темасы болду. Иш-чарага мамлекеттик органдардын, эл аралык уюмдардын, жарандык коомдун, эксперттик коомчулуктун жана БУУнун агенттиктеринин өкүлдөрү катышты.
БУУнун Тажикстандагы туруктуу координаторунун атынан сүйлөгөн БУУнун Тажикстандагы туруктуу өкүлү Судипто Мукерджи өлкөдө улуттук программалар жана эл аралык милдеттенмелер аркылуу гендердик теңчилик принциптерин илгерилетүү үчүн бекем жөнгө салуучу база түзүлгөнүн баса белгиледи.
«Тажикстан улуттук саясат жана эл аралык милдеттенмелер аркылуу гендердик теңчиликти алга жылдырууга бекем берилгендигин көрсөттү. Бул андан аркы прогресс үчүн маанилүү пайдубал түзөт. Бирок, биз мыйзамдар менен саясаттын өзү эле жетишсиз экенин билебиз», – деп белгиледи ал.
Талкуу катышуучулары социалдык нормалардын аялдар менен кыздардын билим алууга, жумушка орношууга, жетекчилик кызматтарга жана чечим кабыл алуу процесстерине тийгизген таасирин талкуулашты. Адистердин айтымында, калктын олуттуу бөлүгүнүн потенциалын чектеген тоскоолдуктарды жок кылмайынча, туруктуу өнүгүү мүмкүн эмес.
Социалдык өзгөрүү процесстерине эркектерди жана жаштарды тартуу зарылдыгына өзгөчө көңүл бурулду. Судипто Мукерджи белгилегендей, узак мөөнөттүү өзгөрүүлөр бүтүндөй коомчулуктар тартылганда жана позитивдүү жүрүм-турум үлгүлөрү социалдык нормаларга айланганда мүмкүн болот.
Эл аралык уюмдардын маалыматы боюнча, гендердик стереотиптер аялдардын абалына гана эмес, жалпысынан социалдык-экономикалык өнүгүүнүн темпине да таасир этет. Аялдардын экономикага, мамлекеттик башкарууга жана коомдук жашоого катышуусун жогорулатуу улуттук туруктуулукту жана атаандаштыкка жөндөмдүүлүктү жогорулатуучу фактор катары каралат.
Жаңы стратегияны талкуулоо Тажикстандын аялдардын коомдук жана саясий жашоого катышуусун кеңейтүү, аялдардын ишкердигин колдоо, билим берүүнү өнүктүрүү жана гендердик теңчиликтин институционалдык механизмдерин чыңдоо саясатын ырааттуу ишке ашыруусунун фонунда өтүп жатат.
Бириккен Улуттар Уюмунун өкүлдөрү ар бир аял жана кыз өз потенциалын ишке ашыра ала турган инклюзивдүү жана тең укуктуу коомду курууга багытталган демилгелерди ишке ашырууда Тажикстан өкмөтүн колдоону улантууга даяр экендиктерин билдиришти.
Адистердин айтымында, 2026–2036-жылдарга карата алдыдагы стратегия гендердик саясатты өркүндөтүү үчүн гана эмес, ошондой эле ондогон жылдар бою калыптанып келе жаткан жана мамлекеттен, коомдон жана эл аралык өнөктөштөрдөн комплекстүү мамилени талап кылган коомдук көз караштардын акырындык менен өзгөрүшү үчүн да маанилүү курал болуп калышы мүмкүн.
Сүрөт: Тажикстандагы БУУнун Өнүктүрүү Программасы (БУУӨП Тажикстанда)