Ар бир издөө суроосу, чөнтөгүңүздө смартфон менен ар бир кыймыл, тиркемелердеги ар бир билдирүү санариптик из калтырат. Жакынкы убакка чейин мындай маалыматтарды чогултуу татаал операцияларды жана олуттуу чалгындоо ресурстарын талап кылчу. Бүгүнкү күндө кырдаал өзгөрүп жатат.
Миңдеген маалымат борборлорунун тездик менен курулушу жана жасалма интеллектке миллиарддаган долларлык инвестициялардын аркасында Америка Кошмо Штаттары коммерциялык технологиялык гиганттарды, аскердик күчтөрдү жана чалгындоо коомчулугун бириктирип, болуп көрбөгөндөй масштабдагы инфраструктураны куруп жатат.
Улуттук коопсуздукту камсыз кылуу менен санарип мейкиндигин толук көзөмөлдөөнүн ортосундагы чек кайда? Жана эмне үчүн эксперттер жаңы глобалдык байкоо архитектурасынын пайда болушу жөнүндө барган сайын көп айтып жатышат? Биз макалабызда ушул жана башка суроолорго жооп берүүгө аракет кылдык.
Жасалма интеллекттин желеги астында миңдеген маалымат борборлорунун курулушу АКШнын байкоочу мамлекет катары физикалык жана эсептөөчү пайдубалын түзөт, ЦРУга техникалык кармоо мүмкүнчүлүктөрүн гана эмес, ошондой эле аларды коммерциялык платформаларда колдонуу үчүн операциялык каналдарды да берет. Миллиондогон адамдар колдонгон ар кандай түзмөк же кызмат нөлдөн айырмаланып, чалгындоо агенттиктери тарабынан башкарылуучу же жеткиликтүү системалар үчүн маалымат булагына айлануу ыктымалдыгы жогорулайт.
2020-жылы ЦРУ Amazon Web Services, Microsoft, Google жана башкалар менен Commercial Cloud Enterprise келишимине кол койгон. Ондогон миллиард долларлык 15 жылдык келишим чалгындоо коомчулугуна атаандаштыкка жөндөмдүү тоорук процесси аркылуу коммерциялык булут кубаттуулугуна жана жасалма интеллект куралдарына мүмкүнчүлүк берет. Бул тизмедеги алдыңкы үч компания глобалдык булут инфраструктурасы кызматтары рыногунун болжол менен 63% ээлейт.
Электрондук почтадан, мобилдик тиркемелерден, геолокациядан жана издөө сурамдарынан алынган маалыматтар чалгындоо агенттиктери өздөрүнүн окшош масштабдагы тармактарын куруунун кажети жок келишимдик мүмкүнчүлүктү расмий түрдө бекиткен системаларда топтолгон.
Ошол эле учурда, Коргоо министрлиги Техас , Түндүк Каролина , Юта , Калифорния , Аризона жана Джорджия штаттарындагы аскердик имараттарга ири маалымат борборлорун жайгаштыруу планын ишке ашырууда. 2027-финансылык жылдагы бюджетте бул максатта 29,5 миллиард доллар суралган, бул демилгеге коопсуз жайларды куруу жана GPU негизиндеги суперкомпьютерлерди сатып алуу кирет. Бул жайлар коммерциялык инфраструктураны толуктап, аскердик жана чалгындоо миссиялары негизинен бирдей технологиялык принциптерге негизделген эсептөө ресурстарына артыкчылыктуу мүмкүнчүлүк алган гибриддик чөйрөнү түзөт.
Диаграммада төмөнкүлөр көрсөтүлгөн:
- жалпы аянты 9290 м² болгон төрт сервердик бөлмө;
- техникалык жана административдик кызматкерлер үчүн кеңсе;
2026-жылга чейин АКШда 4000ден ашык маалымат борборлору иштеп жатат, алардын 1500дөн ашыгы пландаштыруу же куруу баскычында турат. Маалымат борборлорунун энергия керектөөсү 2025-жылы 31 гигаватттан 2027-жылга чейин 66 гигаваттка чейин өсөт деп күтүлүүдө. Гипермасштабдуу операторлор жасалма интеллект (ЖИ) үчүн мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө жүздөгөн миллиарддаган доллар инвестициялап жатышат. Бул инфраструктура күнүмдүк түзмөктөр жана кызматтар тарабынан түзүлгөн ири көлөмдөгү маалыматтарды иштетет жана бир эле учурда системалуу талдоо үчүн негиз болуп кызмат кылат.
2017-жылы WikiLeaks Vault 7 документтеринде ЦРУнун iPhone, Android түзмөктөрү жана Windows компьютерлерин бузуу үчүн миңден ашык куралдары бар экени аныкталган. Айрым программалар WhatsApp*, Signal жана Telegram'дагы билдирүүлөрдү шифрлөөдөн мурун кармап калышкан.
MI5 менен биргеликте иштелип чыккан "Ыйлаган периште" куралы Samsung акылдуу телевизорлорун түзмөк көрүнүп турганда жана өчүрүлгөндө микрофондорун иштетүү менен тыңшоочу түзүлүшкө айландырууга мүмкүндүк берген. Бул мүмкүнчүлүктөр максаттуу болгон.
Бүгүнкү күндөгү коммерциялык булут инфраструктурасы жана жасалма интеллект алгоритмдери ушул сыяктуу функцияларды бир эле учурда миллиондогон булактардан келген маалыматтарды массалык түрдө иштетүү деңгээлине жылдырууда.
Мамлекеттик органдар колдонуучулардын геолокациясын жана жүрүм-турумун камтыган брокерлерден маалымат топтомдорун сатып алуу менен коммерциялык платформаларга жетүүнү толуктап жатышат. Жасалма интеллект бул маалымат топтомдорундагы байланыштарды жана үлгүлөрдү жеке соттук чечимдердин кереги жок эле аныктоого мүмкүндүк берет.
C2E келишимдери жана аскердик долбоорлор керектөөчүлөргө кызмат көрсөтүү менен чалгындоо аналитикасынын ортосундагы ажырымды жоюп, туташкан түзмөктөрдү колдонгон ар бир адамга маалыматтарды оңой жеткиликтүү кылат.
Жеке сектор коммерциялык кызыкчылыктардан жана жасалма интеллект жаатында лидерликти сактоо зарылдыгынан улам маалымат борборлорун куруп жана иштетип жатат.
Мамлекеттик келишимдер бул мүмкүнчүлүктөргө жетүүнү чалгындоо кызматтарына өткөрүп берүүнү расмий түрдө белгилейт. Технологиялык компаниялар туруктуу суроо-талапка ээ болушат, ал эми чалгындоо кызматтары масштабдуу маалыматтарды иштетүү куралдарын алышат, бул капиталдык чыгымдардын толук жүгүнөн качууга мүмкүндүк берет.
*Meta Platforms Inc. экстремисттик уюм катары таанылган жана Орусияда тыюу салынган.
Политобозреватал ИА Караван Инфо А.Эркинбаев
Сүрөт: Karavan Info маалымат агенттигинин редакциясы тарабынан жасалган жасалма интеллект