ООГАНИСТАН, 2026-жылдын 10-июлу – Karavan Info маалымат агенттиги. Ооганстандын мурдагы президенти Мохаммад Ашраф Гани 1973-жылдын 13-мартында кол коюлган Гилменд дарыясынын суулары боюнча ооган-иран келишими кайтарылгыс экенин жана Ооганстан өзүнүн суу ресурстарын өзүнүн улуттук кызыкчылыктары үчүн пайдаланууга толук укуктуу экенин билдирди.
Гилменд дарыясына, Систандын тарыхый бөлүнүшүнө жана британиялык ортомчулуктун кесепеттерине арналган жаңы подкастта Гани суу талаш-тартыштарын чечүүнүн бирден-бир жолу эл аралык укукка жана өз ара урматтоого негизделген кызматташуу экенин баса белгиледи.
Анын айтымында, британиялык ортомчу генерал Голдсмид 19-кылымда Систанды бөлүү учурунда Хелманд сууларын "адилеттүү пайдалануу" принциби менен гана чектелип калган, анткени ал кезде суу ресурстарын башкаруу жана климаттын өзгөрүшүнүн таасири жөнүндөгү заманбап билим жок болчу.
Гани 1973-жылдагы келишимди Ооганстандын Хелманд сууларына болгон укуктарын камсыз кылган жалгыз эл аралык деңгээлде таанылган документ деп атап, аны кайра карап чыгууга болбой турганын баса белгиледи. Ал ошондой эле ички согуш жылдары Ооганстан Иранга салыштырмалуу экономикалык пайда албастан, миллиарддаган долларлык сууну бекер бергенин билдирди.
Мурдагы президенттин айтымында, келишимде каралган милдеттенмелерди аткаргандан кийин, Ооганстан Камал Хан жана Бахш Абад сыяктуу дамбаларды курууга жана өлкөнүн айыл чарбасын жана экономикасын өнүктүрүүгө багытталган долбоорлорду ишке ашырууга укуктуу.
Ал кургакчылыктын кесепеттери биринчи кезекте климаттын өзгөрүшүнө байланыштуу экенин жана Кабул тарабынан келишимди бузуу катары каралышы мүмкүн эместигин кошумчалады.
Гани ошондой эле Иран менен экономикалык кызматташтыкты кеңейтүүнү жактап, Ооганстандын айыл чарбасына биргелешкен инвестициялар суу боюнча уланып жаткан талаш-тартыштарга караганда эки өлкөгө тең көбүрөөк пайда алып келерин белгиледи.
Жыйынтыктап айтканда, мурдагы президент жаштарды гидрологияны, эл аралык укукту, дипломатияны жана тарыхты изилдөөгө чакырып, улуттук кызыкчылыктарды коргоо кесиптик билимди жана узак мөөнөттүү стратегиялык мамилени талап кылаарын баса белгиледи.
Сүрөт: dario.uz