Душанбе, 2026-жылдын 4-сентябры — Karavan Info маалымат агенттиги. Душанбеде Тажикстандын үчүнчү улуттук климаттык планынын долбоору, NDC 3.0 (Париж келишиминин алкагындагы улуттук деңгээлде аныкталган салым), көрсөтүлдү. Документ өлкөнүн парник газдарынын эмиссиясын азайтуу жана экономиканы жана калкты климаттын өзгөрүшүнүн таасирине ыңгайлаштыруу боюнча жаңыртылган милдеттенмелерин аныктоого багытталган.

Долбоорго ылайык, Тажикстан 2035-жылга чейин парник газдарынын эмиссиясын базалык жылга салыштырмалуу 15% га кыскартууну көздөйт. Бул максатка жетүү үчүн ар кандай экономикалык тармактарда бир эле учурда көмүртек эмиссиясын азайтууга, климаттын өзгөрүшүнө туруктуулукту жогорулатууга жана экологиялык жактан таза чечимдерди илгерилетүүгө багытталган бир катар чаралар каралган.

Бирок, жаңы климаттык план климаттык саясатты экологиялык көрсөткүчтөрдүн көз карашынан гана карабайт. Туруктуу өнүгүү моделине өтүүнүн социалдык аспектилерине олуттуу көңүл бурулат. Документте гендердик теңчилик, инклюзивдүүлүк, аялуу топторду коргоо жана жашыл жумуш орундарын түзүү маселелери каралат.

Бул ыкма климаттын өзгөрүшү ар кандай калк топторуна ар кандай таасир этерин түшүнүүнүн өсүп жатканын чагылдырат. Ошондуктан, климаттык саясаттын натыйжалуулугу эмиссияны азайтуу менен гана эмес, климаттык өткөөлдүн экономикалык жана социалдык кесепеттерин тең салмактуу бөлүштүрүү менен да байланыштуу.

Улуттук деңгээлде аныкталган салым (УДК) – бул өлкөнүн эмиссияны азайтуу максаттарын жана климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашуу чараларын белгилеген улуттук климаттык планы. Париж келишимине ылайык, өлкөлөр бул документтерди ар бир беш жылда жаңыртып турушат, климаттык милдеттенмелерин ырааттуу түрдө көбөйтүп турушат.

NDC 3.0 долбоорун иштеп чыгуу Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасынын техникалык колдоосу менен Тажикстандын Айлана-чөйрөнү коргоо комитетинин алдындагы Гидрометеорология агенттиги менен өнөктөштүктө ишке ашырылууда. Долбоорду даярдоо учурунда мамлекеттик органдар, эксперттик коомчулук, эл аралык уюмдар жана жарандык коомдун өкүлдөрү менен консультациялар өткөрүлдү.

Тажикстандын коомдук уюмдарынын климаттык тармагы документтин инклюзивдүүлүк механизмдерин, аз көмүртектүү экономикага адилеттүү өтүү принциптерин жана мониторинг системасын күчөтүүнү сунуштады.

Атап айтканда, климаттык чараларды ишке ашыруунун экологиялык натыйжаларын гана эмес, социалдык көрсөткүчтөрүн да эске алуу сунушталууда.

NDC 3.0 кабыл алынышы Тажикстандын Париж келишими боюнча милдеттенмелерин аткаруудагы кийинки кадамы болот. Ошол эле учурда, документ өлкөнүн климаттык тобокелдиктерге узак мөөнөттүү адаптациясынын негизин түзөт жана экологиялык максаттарды экономикалык өнүгүү, социалдык коргоо жана негизги тармактардын туруктуулугу менен байланыштырат.

Сүрөт: НИАТ «ХОВАР», «Душанбе-2» Жылуулук электр борбору