Dushanbe, 2026-yil 4-sentabr — Karavan Info axborot agentligi. Dushanbeda Tojikistonning uchinchi milliy iqlim rejasi loyihasi, NDC 3.0 (Parij kelishuvi bo'yicha milliy darajada belgilangan hissa) taqdim etildi. Hujjat mamlakatning issiqxona gazlari chiqindilarini kamaytirish va iqtisodiyot va aholini iqlim o'zgarishi ta'siriga moslashtirish bo'yicha yangilangan majburiyatlarini belgilashga qaratilgan.

Loyihaga ko'ra, Tojikiston 2035-yilga kelib issiqxona gazlari chiqindilarini bazaviy yilga nisbatan 15 foizga kamaytirishni maqsad qilgan. Ushbu maqsadga erishish uchun turli iqtisodiy sohalarda bir vaqtning o'zida uglerod chiqindilarini kamaytirish, iqlim o'zgarishiga chidamlilikni oshirish va ekologik toza yechimlarni ilgari surishga qaratilgan bir qator chora-tadbirlar ko'zda tutilgan.

Biroq, yangi iqlim rejasi iqlim siyosatini nafaqat atrof-muhit ko'rsatkichlari nuqtai nazaridan ko'rib chiqadi. Barqaror rivojlanish modeliga o'tishning ijtimoiy jihatlariga katta e'tibor qaratilgan. Hujjatda gender tengligi, inklyuzivlik, zaif guruhlarni himoya qilish va yashil ish o'rinlarini yaratish masalalari ko'rib chiqiladi.

Bu yondashuv iqlim o'zgarishi turli aholi guruhlariga turlicha ta'sir qilishi haqidagi tobora ortib borayotgan tushunchani aks ettiradi. Shuning uchun iqlim siyosatining samaradorligi nafaqat emissiyalarni kamaytirish, balki iqlim o'zgarishining iqtisodiy va ijtimoiy oqibatlarini adolatli taqsimlash bilan ham bog'liq.

Milliy miqyosda belgilangan hissa (NDC) yoki Milliy darajada belgilangan hissa (NDC) – bu mamlakatning emissiyalarni kamaytirish maqsadlari va iqlim o'zgarishiga moslashish choralarini belgilaydigan milliy iqlim rejasi. Parij kelishuviga ko'ra, davlatlar ushbu hujjatlarni har besh yilda yangilab, iqlim bo'yicha majburiyatlarini doimiy ravishda oshirib boradilar.

NDC 3.0 ni ishlab chiqish Birlashgan Millatlar Tashkiloti Taraqqiyot Dasturining texnik ko'magida Tojikiston Atrof-muhitni muhofaza qilish qo'mitasi qoshidagi Gidrometeorologiya agentligi bilan hamkorlikda amalga oshirilmoqda. Loyihani tayyorlash jarayonida davlat idoralari, ekspertlar hamjamiyati, xalqaro tashkilotlar va fuqarolik jamiyati vakillari bilan maslahatlashuvlar o'tkazildi.

Tojikiston jamoat tashkilotlarining iqlim tarmog'i hujjatning inklyuzivlik mexanizmlarini, kam uglerodli iqtisodiyotga adolatli o'tish tamoyillarini va monitoring tizimini mustahkamlashni taklif qildi.

Xususan, nafaqat ekologik natijalarni, balki iqlim choralarini amalga oshirishning ijtimoiy ko'rsatkichlarini ham hisobga olish taklif qilinmoqda.

NDC 3.0 ning qabul qilinishi Tojikistonning Parij kelishuvi bo'yicha majburiyatlarini bajarishdagi keyingi qadami bo'ladi. Shu bilan birga, hujjat mamlakatning iqlim xavflariga uzoq muddatli moslashuvi uchun asos yaratadi va ekologik maqsadlarni iqtisodiy rivojlanish, ijtimoiy himoya va asosiy tarmoqlarning barqarorligi bilan bog'laydi.

Foto: “XOVAR” AMAT, “Dushanbe-2” IES