Душанбе, 10 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар шароити афзоиши рақобатҳои геополитикӣ, таҳаввули ҳувиятҳо ва тағйирёбии арзишҳои фарҳангии ҷаҳони муосир ҳамкории давлат бо ҳамватанони бурунмарзӣ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати хориҷӣ ва дипломатияи муосири Ҷумҳурии Тоҷикистон табдил меёбад.
Дар ташаккули сиёсати давлатӣ дар ин самт мавқеи хосро барномаҳо ва ташаббусҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ишғол менамоянд, аз ҷумла андешаҳое, ки 7 августи соли 2026 дар Форуми илмии Ассотсиатсияи ҷаҳонии тоҷикон ва халқҳои русзабон/форсизабон «Пайванд» баён гардиданд.
«Дар замоне, ки ҷаҳони муосир ба раванди рақобати шадиди ҳувиятҳо, забонҳо, арзишҳо ва манфиатҳо ворид шудааст, барои мо — халқҳои форсизабон — ваҳдати маънавӣ ва фарҳангӣ аҳамияти бузург дорад», — таъкид намуданд Сарвари давлат.
Давраи 35-солаи Истиқлоли давлатӣ нишон дод, ки муносибатҳои Тоҷикистон бо ҳамватанони бурунмарзӣ таҳаввулоти назарраси институтсионалиро тай намудаанд — аз ҳифзи асосии ҳуқуқи шаҳрвандон дар хориҷи кишвар то ташаккули низоми бисёрсатҳаи ҳамкории иҷтимоию иқтисодӣ, илмӣ ва фарҳангию башардӯстона.
Заминаи ҳуқуқии ин равандро Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи фарҳанг», Консепсияи сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 2015, инчунин яке аз ҳуҷҷатҳои калидӣ дар ин самт — Консепсияи ҷалби ҳамватанони бурунмарзӣ ба ҳайси шарикони рушди кишвар, ки бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 майи соли 2010, №277 тасдиқ шудааст, ташкил медиҳанд.
Дар доираи ин сиёсат мафҳуми ҳамватанони бурунмарзӣ доираи васеи шахсонро фаро мегирад — зодагони Тоҷикистон, шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрванд, ки худро дар сатҳи этникӣ, забонӣ, таърихӣ ва фарҳангӣ бо халқи тоҷик алоқаманд медонанд.
Дар тӯли сеюним даҳсола ҳафт самти асосии ҳамкорӣ бо ҷомеаҳои тоҷикони бурунмарзӣ ташаккул ёфтааст:
- Заминаи қонунгузорӣ — таъмини ҳифзи ҳамаҷонибаи ҳуқуқ ва манфиатҳои қонунии шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хориҷи кишвар.
- Сиёсати консептуалӣ — ташаккули муносибат ба ҳамватанони бурунмарзӣ ҳамчун иштирокдор ва шарикони рушди миллӣ.
- Дипломатияи диаспорӣ ва консулӣ — рушди фаъолияти низомманди намояндагиҳои дипломатӣ ва консулгарии Тоҷикистон бо ҷомеаҳои тоҷикони муқими хориҷи кишвар.
- Робитаҳои фарҳангию башардӯстона — ҳифзи забон, хотираи таърихӣ ва мероси фарҳангӣ, аз ҷумла тавассути фаъолияти Ассотсиатсияи ҷаҳонии «Пайванд».
- Ҳамкории сармоягузорӣ ва иқтисодӣ — ҷалби имкониятҳои молиявӣ, соҳибкорӣ ва тиҷоратии ҳамватанони бурунмарзӣ ба татбиқи лоиҳаҳои миллӣ.
- Ҳамкории илмӣ ва касбӣ — истифодаи иқтидори зеҳнӣ ва касбии олимон, коршиносон ва мутахассисони тоҷик, ки берун аз кишвар фаъолият мекунанд.
- Муаррифии байналмилалии кишвар — таҳкими нақши ҳамватанони бурунмарзӣ ҳамчун намояндагон ва таблиғгарони имиҷи мусбати Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ.
Аз нуқтаи назари таҳлилӣ, таҳаввули сиёсати давлатӣ нисбат ба ҳамватанони бурунмарзӣ густариши худи фаҳмиши нақши диаспораро инъикос менамояд. Агар дар марҳилаҳои ибтидоӣ таваҷҷуҳи асосӣ бештар ба ҳифзи ҳуқуқ ва таъмини дастгирии консулӣ равона шуда бошад, минбаъд муносибати фарогиртар ташаккул ёфт.
Имрӯз ҳамватанони бурунмарзӣ на танҳо ҳамчун бахше аз фазои таърихию фарҳангии халқи тоҷик, балки ҳамчун шарикони эҳтимолӣ дар рушди иқтисодӣ, илмӣ, таълимӣ ва башардӯстонаи кишвар низ баррасӣ мешаванд.
Ин равиш дар шароити рақобати ҷаҳонии ҳувиятҳо аҳамияти бештар пайдо мекунад. Ҳифзи забон, хотираи таърихӣ ва робитаҳои фарҳангӣ ба унсури муҳими сиёсати башардӯстона табдил ёфта, фаъолияти созмонҳои ҳамватанон ва намояндагиҳои дипломатӣ имкон медиҳад, ки ин ҳадафҳо аз сатҳи консептуалӣ ба марҳилаи амалӣ гузаронида шаванд.
Дар ин замина Ассотсиатсияи «Пайванд» ва намояндагиҳои дипломатии Тоҷикистон ҳамчун майдонҳои муҳими нигоҳдории робитаҳо миёни намояндагони халқи тоҷик, новобаста аз кишвари зисти онҳо, инчунин рушди табодули фарҳангӣ, илмӣ ва касбӣ баромад мекунанд.
Ҳамин тариқ, дар тӯли 35 соли истиқлолият ҳамкории Тоҷикистон бо ҳамватанони бурунмарзӣ аз як самти асосан ҳуқуқию консулӣ ба институти фарогири ҳамкории фарҳангӣ, башардӯстона ва стратегӣ табдил ёфтааст.
Дар сурати идомаи пайгиронаи ин сиёсат, ҷомеаи ҳамватанони бурунмарзӣ метавонад ба як пули ҳуқуқӣ, фарҳангӣ, иқтисодӣ ва дипломатӣ миёни Тоҷикистон ва ҷомеаи байналмилалӣ табдил ёфта, ба пешбурди манфиатҳои миллӣ, таҳкими робитаҳои фарҳангӣ ва густариши ҳамкориҳои байналмилалии кишвар мусоидат намояд.
Акс: Хадамоти матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон / Ассотсиатсияи ҷаҳонии «Пайванд».