Душанбе, 2026-жылдын 26-сентябры – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстандын экономикасы тездик менен өсүүнү көрсөтүүдө: өлкөнүн реалдуу ички дүң продуктусу (ИДП) 2026-жылдын биринчи жарымында өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 8,2% га өскөн.

Европа реконструкция жана өнүктүрүү банкынын (ЕРӨБ) акыркы "Аймактык экономикалык келечек" отчетуна ылайык, өсүштүн негизги булактары кызмат көрсөтүү тармагы, өндүрүш жана айыл чарбасы болгон.

Ошол эле учурда, экономикалык өсүштүн түзүмү ички суроо-талаптын олуттуу бойдон кала берерин көрсөтүп турат. Реалдуу эмгек акынын өсүшү жана акча которуулардын олуттуу агымынын алкагында үй чарбаларынын керектөөсү туруктуу бойдон калган.

Калктын кирешесинин олуттуу бөлүгү тышкы эмгек миграциясы менен байланышкан тажик экономикасы үчүн акча которуулардын динамикасы керектөөчүлөрдүн активдүүлүгүн колдоочу маанилүү фактор бойдон калууда.

Инвестициялар экономикалык өсүшкө олуттуу салым кошту. 2026-жылдын январынан июлуна чейин негизги капиталга инвестициялар өткөн жылга салыштырмалуу 35,9% га өскөн. ЕРӨБ бул өсүштү инфраструктуранын өнүгүшүнүн уланышы менен байланыштырат.

Бул жогорку инвестициялык активдүүлүктүн сакталып жатканын жана курулушта гана эмес, ошондой эле тиешелүү өнөр жай жана тейлөө тармактарында суроо-талапты жаратууга жөндөмдүү ири долбоорлордун ишке ашырылып жатканын көрсөтүп турат.

Тышкы соодада да оң тенденциялар байкалды. Каралып жаткан мезгилде Тажикстандын экспорту өткөн жылга салыштырмалуу 57,2% га өскөн. Экспорттун өсүшүнө минералдык продуктылар, ошондой эле баалуу жана жарым баалуу металлдар жана таштар чоң салым кошкон. Ошентип, тышкы соода жылдын биринчи жарымындагы жалпы экономикалык көрсөткүчтөрдү колдогон дагы бир фактор болду.

Ошол эле учурда, ЕРӨБ өсүү темптеринин акырындык менен басаңдашын күтөт. Банктын божомолуна ылайык, Тажикстандын реалдуу ИДПсы 2026-жылдын аягына чейин 7,9% га, ал эми 2027-жылы дагы 7% га өсүшү мүмкүн. Бул экономикалык импульстун тескери бурулушу эмес, тескерисинче, өзгөчө жогорку өсүш мезгилинен кийин өсүү темптеринин нормалдашуусу.

ЕРӨБ Тажикстандын Орусияга көз карандылыгын, биринчи кезекте акча которуулардын жана күйүүчү май менен камсыздоонун негизги булагы катары, андан аркы экономикалык өсүштүн негизги тобокелдик факторлорунун бири катары белгилейт. Тышкы мамилелердин ушул түзүмүндө Орусиядагы экономикалык кырдаалдын өзгөрүшү бир эле учурда үй чарбаларынын кирешелерине, ички суроо-талапка жана айрым экономикалык тармактарга таасир этиши мүмкүн.

Банк күйүүчү май менен камсыздоодогу мүмкүн болгон үзгүлтүктөргө өзгөчө көңүл бурууда. ЕРӨБдүн маалыматы боюнча, алардын узакка созулушу экономикалык ишмердүүлүктү, айрыкча айыл чарбасында, соодада жана өнөр жайда алсыратышы мүмкүн, анткени күйүүчү май транспорттук чыгымдарга, өндүрүш процесстерине жана товарлардын баасына түздөн-түз таасир этет.

Ошентип, азыркы көрүнүш ички экономикалык күчтүү импульсту тышкы факторлорго болгон сезгичтиги менен айкалыштырат. Инвестициялардын өсүшү, экспорттун кеңейиши, реалдуу кирешелердин өсүшү жана өндүрүштү өнүктүрүү өсүштүн ички негизин түзөт, ал эми тышкы акча которуулардын агымдарына жана энергетикалык ресурстарга көз карандылык Тажикстандын экономикасынын орто мөөнөттүү келечекте туруктуулугун аныктоочу фактор бойдон калууда.

Сүрөт: Европалык реконструкция жана өнүктүрүү банкы (ЕРӨБ)