دوشنبه، ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ – خبرگزاری کاروان اینفو. تحقیقات باستان‌شناسی در محوطه باستانی سویی خوزک، که در سال ۲۰۲۳ کشف شده بود، در پنجکنت به پایان رسید.
به گزارش سرویس مطبوعاتی آکادمی ملی علوم تاجیکستان، دانشمندان معتقدند که دره زرافشان ممکن است یکی از مسیرهای مهاجرت مردم باستان در آسیای مرکزی بوده باشد.
این تحقیق توسط یک هیئت مشترک از موسسه تاریخ، باستان‌شناسی و قوم‌شناسی آ. دانیش آکادمی ملی علوم تاجیکستان و موسسه باستان‌شناسی دانشگاه عبری اورشلیم، با مشارکت متخصصانی از فرانسه، پرتغال، یونان، ایالات متحده آمریکا و هند انجام شد.
باستان‌شناسان ابزارهای سنگی، از جمله هسته، تراشه، تیغه، نوک تیز و خراشنده Levallois، و همچنین قطعات متعدد استخوان حیوانات و بقایای چوب سوخته را کشف کردند.
تخمین‌های اولیه، قدمت این مکان را بین ۴۰۰۰۰ تا ۱۳۰۰۰۰ سال پیش تخمین می‌زنند. محققان دو مرحله از سکونت را شناسایی کرده‌اند که هر دو در دوران پارینه سنگی میانی بوده‌اند. سن دقیق‌تر این مکان پس از تجزیه و تحلیل خاک با استفاده از لومینسانس تحریک‌شده نوری (OSL) در دانشگاه فنی دانمارک تعیین خواهد شد.
سویی حوزک اولین محوطه شناخته‌شده‌ی پارینه سنگی میانی با یک لایه‌ی فرهنگی حفظ‌شده در دره‌ی زرافشان بالایی بود. پیش از این، مصنوعات سنگی منفردی در این منطقه یافت شده بود، اما آن‌ها از سطح زمین جمع‌آوری شده بودند و دقیقاً به لایه‌های باستان‌شناسی نسبت داده نشده بودند.
فناوری ساخت ابزارهای کشف‌شده نشان می‌دهد که از تکنیک‌های فرآوری سنگ Levallois استفاده شده است. مکان‌های باستانی مشابهی در ازبکستان و کوه‌های آلتای شناخته شده‌اند.
دانشمندان دره زرافشان را بخشی از کریدور کوهستانی آسیای داخلی می‌دانند که ممکن است به عنوان مسیر مهاجرت انسان‌های باستانی عمل کرده باشد. این منطقه احتمالاً نقطه عبور نئاندرتال‌ها، هومو ساپینس‌ها و دنیسووان‌ها بوده است.
مطالعه بیشتر یافته‌ها و روشن شدن قدمت این مکان به محققان کمک می‌کند تا تاریخ سکونت در آسیای میانه و شرایط زندگی مردم باستان را بهتر درک کنند.
کشف و کاوش محوطه باستانی سویی خاوزک از اهمیت علمی قابل توجهی برخوردار است. وجود یک لایه فرهنگی حفظ شده، داده‌های قابل اعتمادتری را در مورد گاهشماری و سکونتگاه مردم باستان نسبت به یافته‌های سطحی ارائه می‌دهد.
نقش احتمالی دره زرافشان به عنوان یک کریدور مهاجرتی، درک ما را از الگوهای سکونت انسان در آسیای مرکزی و تعاملات بین گروه‌های مختلف انسان‌تبار گسترش می‌دهد.
ماهیت بین‌المللی این سفر اکتشافی، علاقه‌ی روزافزون جامعه‌ی علمی جهانی به میراث پارینه سنگی تاجیکستان و پتانسیل آن برای مطالعه‌ی قدمت دیرینه‌ی این منطقه را برجسته می‌کند.
عکس: موسسه تاریخ، باستان‌شناسی و قوم‌شناسی آ. دانیش، آکادمی ملی علوم تاجیکستان