Душанбе, 22 октябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар мамнӯъгоҳи нодири табиии «Бешаи Палангон» («Тигровая балка») дар ҷануби Тоҷикистон тағйироти намоён дар давраҳои биологии мавсимии флора ва фауна мушоҳида мешавад.

Тавре аз маводи лоиҳаи байналмилалии макроминтақаи CAMCA (Central Asia, Mongolia, Caucasus and Afghanistan) бармеояд, паррандагони обӣ дертар аз мӯҳлатҳои муқаррарӣ барои зимистонгузаронӣ меоянд ва гавазнҳои бухороӣ шохҳоро пештар мерезанд.

Мувофиқи мушоҳидаҳои кормандони минтақаи ҳифзи табиат, тағйиротҳо ба мӯҳлатҳои гул кардани растаниҳо ва фаъолияти умумии мавсимии ҳайвонот таъсир мерасонанд. Муҳоҷирати дертари паррандагон мустақиман бо дароз шудани гармии тирамоҳӣ ва дертар омадани сардӣ алоқаманд аст.

Мамнӯъгоҳи «Бешаи Палангон», ки экосистемаи нодири ҷангалҳои туғайӣ дар водии дарёҳои Вахш ва Панҷ мебошад, дар пешгоҳи тағйироти глобалии иқлим дар Осиёи Марказӣ қарор дорад. Баландшавии ҳарорати миёна, давраҳои хушксолӣ ва камбудии боришот ба хушк шудани алафҳои табиӣ оварда мерасонад.

Мушкилоти экологӣ ногузир ба низоъҳои иҷтимоию экологӣ оварда мерасонанд: дар ҷустуҷӯи ғизо ва об намудҳои нодири ҳайвонот, аз қабили гавазнҳои бухороии китоби сурхӣ ва қирғовулҳо, маҷбуран берун аз ҳудуди ҳифзшаванда ба заминҳои кишоварзии ҳамсоя муҳоҷират мекунанд. Ин дар муносибат бо деҳқонони маҳаллӣ, ки зироатҳояшон аз ҳамлаи ҳайвоноти ваҳшӣ зарар мебинанд, шиддат эҷод мекунад.

Барои омӯзиши системавии хатарҳои иқлимӣ моҳи октябри соли 2025 мутахассисони Фонди «Табиати Тоҷикистон» ҳамроҳ бо кормандони мамнӯъгоҳ арзёбии осебпазирии онро ба тағйирёбии иқлим бо истифодаи усули махсуси PAVA анҷом доданд. Гарчанде коршиносон қайд мекунанд, ки хулосаҳои кунунӣ асосан ба мушоҳидаҳои майдонии кормандон, на ба ченкуниҳои чандинсолаи асбобӣ асос ёфтаанд, миқёси мушкилот вокуниши фавриро талаб мекунад.

Таҷрибаи амалии Тоҷикистон ва Қирғизистон оид ба мутобиқсозии ҳудудҳои махсус ҳифзшавандаи табиӣ (ҲМҲТ) ба мушкилоти иқлимӣ 28 октябри соли 2026 дар конференсияи ояндаи СММ оид ба гуногунии биологӣ COP17 дар Ереван мавриди муҳокимаи васеъ қарор хоҳад гирифт.

Пешниҳод дар чунин сатҳи баланди байналмилалӣ дар доираи рӯзномаи кишварҳои CAMCA имкон медиҳад, ки таваҷҷуҳ ба ҳифзи экосистемаҳои нодири туғайии Осиёи Марказӣ ҷалб карда шавад ва дастгирии байналмилалӣ барои ҳифзи гуногунии биологии минтақа сафарбар гардад.

Тағйироти мушоҳидашаванда дар «Бешаи Палангон» равшан нишон медиҳад, ки равандҳои глобалии иқлимӣ чӣ гуна ба экосистемаҳои маҳаллӣ ва ҳаёти ҳаррӯзаи ҷамоатҳои ҳамсоя таъсир мерасонанд.

Омезиши мушоҳидаҳои илмӣ, арзёбии осебпазирӣ ва баромадан ба майдони байналмилалии COP17 пояи таҳияи чораҳои амалии мутобиқшавӣ ва таҳкими ҳамкорӣ дар соҳаи ҳифзи табиати Осиёи Марказиро фароҳам меорад.

Акс: http://sayohikhatlon.tj