Душанбе, 2026-жылдын 22-октябры – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстандын түштүгүндөгү уникалдуу Бешай-Палангон (Жолборс нуру) коругунда флора жана фаунанын сезондук биологиялык циклдериндеги байкаларлык өзгөрүүлөр байкалууда.
CAMCA макрорегионунун (Борбордук Азия, Монголия, Кавказ жана Ооганстан) эл аралык долбоорунун материалдарына ылайык, сууда сүзүүчү канаттуулар кышка адаттагыдан кечирээк келе башташты, ал эми бухар бугулары мүйүздөрүн эртерээк түшүрө башташты.
Корук аймагынын кызматкерлеринин байкоолоруна ылайык, жылыштар өсүмдүктөрдүн гүлдөө убактысына жана жаныбарлардын жалпы сезондук активдүүлүгүнө таасир этет. Канаттуулардын миграциясынын кечигиши күзгү узакка созулган жылуулук жана суук аба ырайынын кечигиши менен түздөн-түз байланыштуу.
Вахш жана Пяндж дарыяларынын өрөөндөрүндөгү тугай токойлорунун уникалдуу экосистемасы болгон Тигровая Балка коругу Борбордук Азиядагы глобалдык климаттын өзгөрүшүнүн алдыңкы сабында турат. Температуранын жогорулашы, кургакчылык мезгилдери жана жаан-чачындын жетишсиздиги табигый чөптөрдүн кургап калышына алып келүүдө.
Экологиялык кыйынчылыктар сөзсүз түрдө социалдык-экологиялык чыр-чатактарга алып келет: тамак-аш жана суу издеп, жоголуп бара жаткан бухар бугулары жана фазандар сыяктуу сейрек кездешүүчү жаныбарлардын түрлөрү корук аймактарынан тышкары коңшу айыл чарба жерлерине көчүп кетүүгө аргасыз болушат.
Бул жергиликтүү дыйкандар менен мамилелерде чыңалууну жаратат, алардын түшүмү жапайы жаныбарлардын кол салуусунан жапа чегип жатат.
Климаттык тобокелдиктерди системалуу түрдө изилдөө үчүн, 2025-жылдын октябрь айында Тажикстандын Жаратылыш фондунун адистери коруктун кызматкерлери менен биргеликте адистештирилген PAVA ыкмасын колдонуу менен климаттын өзгөрүшүнө карата аялуулугун баалоо жүргүзүшкөн. Эксперттер учурдагы тыянактар негизинен узак мөөнөттүү аспаптык өлчөөлөргө эмес, кызматкерлердин талаа байкоолоруна негизделгенин белгилешсе да, көйгөйдүн масштабы тез арада чара көрүүнү талап кылат.
Тажикстан менен Кыргызстандын өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарын (ӨКЖА) климаттык кыйынчылыктарга ылайыкташтыруу боюнча практикалык тажрыйбасы 2026-жылдын 28-октябрында Ереванда өтө турган БУУнун Биологиялык ар түрдүүлүк боюнча конференциясында (COP17) кеңири талкууланат.
CAMCA өлкөлөрүнүн күн тартибиндеги мындай жогорку эл аралык деңгээлдеги презентация Борбордук Азиянын уникалдуу тугай экосистемаларын сактоого көңүл буруп, аймактын биологиялык ар түрдүүлүгүн коргоо үчүн эл аралык колдоону мобилизациялайт.
Тигровая балкадагы байкалган өзгөрүүлөр глобалдык климаттык процесстердин жергиликтүү экосистемаларга жана коңшулаш коомчулуктардын күнүмдүк жашоосуна кандай таасир этерин ачык көрсөтүп турат. Илимий байкоолордун, аялуу жактарын баалоолордун жана COP17 эл аралык форумуна катышуунун айкалышы Борбордук Азияда айлана-чөйрөнү коргоо жаатында практикалык адаптация чараларын иштеп чыгуу жана кызматташтыкты бекемдөө үчүн негиз түзөт.
Сүрөт: sayohikhatlon.tj