Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде «Жаңа Конституция – жаңа әділ Қазақстан – демократиялық дамудың жаңа мүмкіндіктері» тақырыбында ауқымды дөңгелек үстел өтті.
Университет ғалымдары мен сарапшылары мемлекет пен қоғам арасындағы өзара іс-қимылды нығайтуға бағытталған жаңартылған конституциялық модельдің негізгі аспектілерін талқылады.
Отырысты Басқарма төрағасының орынбасары – ҚазҰУ-дың бірінші проректоры Еркін Дүйсенов және заң факультетінің деканы Уәлихан Ахатов жүргізді.
Талқылауды аша отырып, Еркін Дүйсенов жаңартылған Конституция ел дамуының жаңа кезеңін анықтайтын негізгі құқықтық құжат екенін атап өтті. Спикердің айтуынша, конституциялық реформа тек мемлекеттік институттарды жаңғыртуға ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы құқықтық сананы арттыруға және азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуын кеңейтуге бағытталған. Бұл өзгерістер елдің тұрақты дамуын, заң үстемдігін және қоғамдық келісімді қамтамасыз ететін стратегиялық қадам болып табылады.
Талқылау барысында Мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық және әкімшілік құқық кафедрасының меңгерушісі, доцент Қарлығаш Үсейінова конституциялық түзетулердің ғылыми және құқықтық аспектілерін терең талдау жүргізді.
Сондай-ақ, заң ғылымдарының докторы Дина Баймаханова, философия және саясаттану факультетінің деканы Бекжан Мейірбаев және тарих факультетінің деканы Досбол Байғұнақов негізгі баяндамалар жасады. Ғалымдар Негізгі Заңға енгізілген түзетулерді саяси, құқықтық және тарихи сабақтастық тұрғысынан жан-жақты қарастырды.
Қатысушылар жаңа конституциялық модельдің мемлекет пен қоғам арасындағы өзара сенім мен жауапкершілікті нығайтудағы рөлі туралы пікір алмасты. Сарапшылар жүргізіліп жатқан реформаларды ғылыми тұрғыдан қолдаудың маңыздылығын атап өтті және қабылданған түзетулер Қазақстанның құқықтық мемлекет ретіндегі демократиялық дамуына қуатты серпін беретініне сенім білдірді.
Кездесуден кейін әл-Фараби атындағы ҚазҰУ қызметкерлері ұлттық референдум нәтижелерін қолдайтындықтарын білдіріп, бірлескен мәлімдеме жасады:
Референдум өткізілді: жаңа әлеуметтік келісімшарт бекітілді.
Жақында өткен бүкілхалықтық дауыс беру нәтижелері жүргізіліп жатқан конституциялық реформаларға қатысты қоғамдық көзқарасты айқын көрсетті. Көптеген кездесулер мен қоғамдық талқылаулар барысында азаматтардың конституциялық реформаға деген қызығушылығы жай ғана назар аударудан тыс, терең және жүйелі өзгерістерге саналы түрде талап қоюмен қатар жүретіні айқын болды. «Не өзгереді?» және «Біздің еліміз болашақта қалай дамиды?» деген сұрақтар жаңа Конституция жобасын қоршаған қоғамдық диалогтың негізгі тақырыбына айналды. Бұл өз кезегінде қоғамның елдің болашағына қамқорлық жасайтынын және мемлекеттің дамуының стратегиялық бағыттарын талқылауға белсенді қатысуға дайын екенін көрсетті.
Дауыс берушілердің жоғары белсенділігі және азаматтардың, соның ішінде тұтас отбасылардың дауыс беруге қатысуы қоғамдағы азаматтық жауапкершілік пен құқықтық сананың артқанын көрсетеді. Көптеген қазақстандықтар үшін референдумға қатысу тек формальдылық емес, сонымен қатар олардың азаматтық ұстанымын саналы түрде көрсету және басқаруға қатысудың нақты тетігіне айналды. Бұл қоғам мен мемлекет арасындағы өзара сенім мен жауапкершіліктің нығаюының айқын көрінісі.
Жаңа жағдайда азаматтық қоғамды дамыту ерекше маңызды. Жаңа конституциялық модель азаматтық сектор мен мемлекеттік институттардың рөлін жүйелі түрде нығайту үшін қосымша мүмкіндіктер ашады. Сондықтан азаматтардың ел өміріне қатысуы тек декларативті ғана емес, керісінше, шынымен институционалдық және іс жүзінде жүзеге асырылуы керек.
Референдумға қатысып, белсенді азаматтық белсенділік танытқан әрбір азаматқа алғысымызды білдіреміз. Мемлекетіміздің конституциялық негіздерін нығайту жолында маңызды қадам жасалды. Алда қабылданған конституциялық түзетулерді тиімді жүзеге асыру міндеті тұр.
Дереккөз: Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің баспасөз қызметі