Душанбе, 2026 жылғы 28 ақпан — Karavan Info ақпараттық агенттігі. Орталық Азия халқы 2040 жылға қарай 96 миллионнан асуы мүмкін, бұл аймақтың инфрақұрылымына айтарлықтай жүктеме түсіреді. Бұл туралы Еуразиялық даму банкінің басқарма төрағасы Николай Подгузов ТАСС агенттігіне берген сұхбатында мәлімдеді.

Подгузовтың айтуынша, аймақ халқының өсуі экономикалық дамуды ынталандыруы керек. Дегенмен, тұрақты экономикалық көрсеткіштер бірнеше негізгі салаларда: энергия тиімділігі, заманауи мобильділік және су ресурстарын басқаруда күрт секірісті қажет етеді. Бұл салаларды дамыту аймақтың бәсекеге қабілеттілігін арттырады, өмір сүру сапасын жақсартады және табиғи ресурстарға теріс әсерді азайтады.

Подгузов Орталық Азияның климаттың өзгеруіне ең осал аймақтардың бірі болып қала беретінін атап өтті. Болжамдарға сәйкес, 2028 жылға қарай су тапшылығы жылына 5-тен 12 текше шақырымға дейін жетуі мүмкін. Судың айтарлықтай жоғалуы суару инфрақұрылымының нашарлауына байланысты.

Осыған байланысты, ЕАДБ суару желілерін жаңғырту, су үнемдеу технологияларын енгізу және сандық су есептеу жобаларын қаржыландыруға қатысуда, бұл ресурстарды ұтымды пайдалануға және құрғақшылық қаупін азайтуға ықпал етуі тиіс.

Аймақтың мұхит порттарынан географиялық қашықтығы — 3000 шақырымнан астам — сауда шығындарын 20–40%-ға арттырады және жылдық экономикалық өсімді шамамен 1,5 пайыздық пунктке төмендетеді. Сарапшылар бұл құбылысты «қашықтық салығы» деп атайды.

Бұл мәселені шешу үшін ЕАДБ еуразиялық көлік құрылымының тұжырымдамасын ұсынды — логистикалық шығындарды азайтуға және сауда айналымын жеделдетуге бағытталған дәліздер желісі. Солтүстік-оңтүстік бағыттарына және аймақты Оңтүстік Азия мен Парсы шығанағы нарықтарына аша алатын Трансауған дәлізінің әлеуетіне ерекше назар аударылады. Қазіргі уақытта негізгі бағыттар негізінен шығыс-батыс осі бойынша бағытталған.

Николай Подгузовтың айтуынша, Орталық Азия әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан аймақтардың бірі. ЕАДБ болжамдары бойынша, аймақтың бес елінің жалпы экономикасы 2026 жылға қарай 600 миллиард долларға жетуі мүмкін. Дегенмен, одан әрі өсу үшін демографиялық қысым, көлік байланысы және су ресурстарын ұтымды пайдалану сияқты негізгі мәселелерді бір мезгілде шешу қажет болады.

ЮНИСЕФ-тің мәліметі бойынша, 2025 жылға қарай Орталық Азия халқы 84 миллионнан асады, бұл аймақтың табиғи ресурстары мен инфрақұрылымына қысымды арттырады. Су, энергетика және көлік ресурстарын тиімді басқару алдағы онжылдықтарда аймақтың тұрақты дамуының кілті болады.

ФОТО: sb.by