Душанбе, 2026 жылғы 3 сәуір – Karavan Info жаңалықтар агенттігі. Орталық Азия әлемдік жетекші экономикалардың мүдделері тоғысатын ресурстар үшін жаһандық күресте маңызды аймаққа айналуда.

Осыған байланысты, Тәжікстанның Астанада өткен «ГЕОҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ОРТАЛЫҚ АЗИЯНЫ ЗЕРТТЕУ» халықаралық геологиялық форумына қатысуы тек ғылыми ғана емес, сонымен қатар айқын геоэкономикалық маңызға ие болады.

20-ға жуық елдің өкілдерін жинаған форум әлемдік экономиканың болашақ архитектурасына тікелей әсер ететін мәселелерді талқылау алаңына айналды: минералды ресурстарға қол жеткізу, жер қойнауын тұрақты пайдалану, геологиялық барлауды цифрландыру және маңызды металдар нарықтарын дамыту.

Бүгінгі таңда сирек кездесетін жер металдары мен стратегиялық металдар жаһандық бәсекелестіктің нысанасына айналуда. Қытай оларды өңдеуде басым позицияны сақтап қалуда, Еуропалық Одақ пен Америка Құрама Штаттары балама көздерді іздеуді күшейтуде, ал айтарлықтай ресурстық әлеуеті бар Орталық Азия елдері назар аударатын нысанаға айналуда.

Осындай жағдайларда әртүрлі минералды-шикізат базасы бар Тәжікстан жаһандық жеткізу тізбектеріндегі перспективалы қатысушы ретіндегі өз орнын нығайту мүмкіндігіне ие. Илхомжон Оймухаммадзода бастаған делегацияның қатысуы елдің халықаралық геологиялық және инвестициялық күн тәртібіне белсендірек интеграциялануға дайын екенін көрсетеді.

« ХХІ ғасырдағы геология тек тау жыныстарын зерттеу ғана емес, сонымен қатар планетаның ресурстары мен болашағын түсіну », — деп атап өтті ол, қазіргі заманғы индустрияның философиясын сипаттай отырып.

Форумда тек ресурстарды өндіруге ғана емес, сонымен қатар тұрақты пайдалануға, гидроэнергетикалық ресурстарға, климаттың өзгеруіне және қоршаған ортаға қауіп төндіретін мәселелерге де ерекше назар аударылады. Бұл ресурстарды игерудің кең ауқымды моделінен теңгерімді және жауапты модельге жаһандық ауысуды көрсетеді.

Сарапшылар Тәжікстан үшін технология мен инвестицияға қол жеткізу, сондай-ақ жаңа құндылық тізбектеріне интеграциялану мүмкіндігі маңызды болып келе жатқанын атап өтеді. Бұл шикізатқа негізделген модельден ресурстарды тереңірек өңдеуге және онымен байланысты салаларды дамытуға көшуді қамтиды.

Қазақстан басшылығы, министрлер және халықаралық ұйымдар қатысқан пленарлық отырыста аймақтың геологиялық секторын дамытудың стратегиялық тәсілдері талқыланды. Негізгі назар саланы жаңғыртуға, цифрлық шешімдерді енгізуге және қолайлы инвестициялық ахуал жасауға аударылды.

Геотехнология көрмесі саланың технологиялық трансформациясының айқын көрінісі болды: дәстүрлі геологиялық барлаудан бастап цифрлық модельдерге, жасанды интеллектке және жоғары дәлдіктегі аналитикаға дейін. Жас ғалымдардың жобалары ерекше қызығушылық тудырды, олар технологиялық бәсекелестік ортада жұмыс істей алатын мамандардың жаңа буынын көрсетті.

Сарапшылардың пікірінше, Орталық Азия Африка мен Латын Америкасымен қатар жаһандық қызығушылық тудыратын жаңа орталыққа айналуда. Осыған байланысты Тәжікстан үшін тек өз ресурстарын растау ғана емес, сонымен қатар оларды тиімді және тұрақты пайдалану стратегиясын әзірлеу маңызды.

Осылайша, елдің форумға қатысуы кәсіби диалог шеңберінен шығып, ресурстар, технологиялар және ұзақ мерзімді даму стратегиялары алға шығатын кең ауқымды геоэкономикалық ойынның элементіне айналады.

ФОТО: Тәжікстан Республикасы Үкіметі жанындағы Геология бас басқармасы