Душанбе, 2026 жылғы 3 ақпан — Karavan Info ақпараттық агенттігі. Тәжікстан үкіметі 2026–2030 жылдарға арналған мемлекеттік инвестициялық бағдарламаны бекітті, ол жалпы құны 15,7 миллиард доллар болатын 864 инвестициялық жобаны іске асыруды көздейді. Құжаттың негізгі мақсаты — басым экономикалық салаларды дамыту үшін отандық және шетелдік инвестицияларды тарту.
Дегенмен, жобалардың айтарлықтай бөлігінің әлі күнге дейін қаржыландыру көздері анықталмаған. Бағдарлама авторларының айтуынша, құны 11 миллиард доллардан асатын жобалар халықаралық донорлар мен жеке сектор үшін ашық болып қала береді, бұл инвесторлардың белсенді қатысуына мүмкіндіктер жасайды.
Инвестицияның ең үлкен көлемі энергетика саласына жоспарланған — жалпы бағдарламаның 41%-ы (37 жоба үшін 6,4 млрд доллар). Көлік саласы 22%-бен (3,5 млрд доллар) екінші орында. Одан кейін ауыл шаруашылығы және суару (13%), сумен жабдықтау және санитария (8%), білім беру, ғылым және денсаулық сақтау салалары келеді.
Жоспарға сәйкес, 10,1 миллиард долларға бағаланған 801 жоба гранттар мен техникалық көмек арқылы, ал 5,6 миллиард долларға бағаланған 63 жоба несиелер мен аралас қаржыландыру арқылы жүзеге асырылады. Дегенмен, қаржыландыру көздері тек 4,3 миллиард долларға бағаланған 125 жоба үшін анықталды, ал 11,4 миллиард долларға бағаланған 739 жоба әлі де инвесторлар іздестіруде.
Бағдарлама елдің жаңартылатын энергия саласындағы бірегей әлеуетін көрсетеді. Қазіргі уақытта электр энергиясының 98%-ы жаңартылатын көздерден өндіріледі және 2032 жылға қарай бұл көрсеткішті 100%-ға жеткізу мақсаты қойылған.
Гидроэлектростанциялардың әлеуеті жылына 527 миллиард кВт/сағ деп бағаланады, бірақ оның тек 5%-ы ғана игерілген. Ел сонымен қатар күн және жел энергиясын өндіруде айтарлықтай әлеуетті сақтайды, бұл аймақтағы ең ірі электр энергиясын экспорттаушы елге айналу мүмкіндігін ашады.
Алдыңғы бағдарламаны (2021–2025 жылдар) іске асыру нақты нәтижелер берді: орташа жылдық экономикалық өсім 8,5% құрады, 2024 жылы ЖІӨ 153,4 млрд сомониге жетті, бес жыл ішінде шетелдік инвестициялар 11,4 млрд долларға жетті, ал кедейлік деңгейі 26,3%-дан 20,4%-ға дейін төмендеді. Дүниежүзілік банктің мәліметтері бойынша, Тәжікстан соңғы 15 жылда кедейлік деңгейі ең жылдам төмендеген алғашқы он елдің қатарына кіреді.
Билік мемлекеттік-жекеменшік серіктестікті кеңейтуге және инвесторлар үшін ынталандыру шараларын қолдануға үміт артып отыр. 503 миллион сомониден астам сомаға он бес келісімге қол қойылды, бұл 667-ден астам жұмыс орнын құрды. Елде бес еркін экономикалық аймақ бар, онда 107 компания тіркелген. Инвесторларға салық және кедендік жеңілдіктерді қоса алғанда, 240-тан астам кепілдіктер мен ынталандыру түрлері ұсынылады.
Бағдарламаны сәтті іске асыру энергетика, көлік, ауыл шаруашылығы, цифрлық экономика және әлеуметтік саланың дамуын жеделдетеді, сонымен бірге шектеулі бюджеттік ресурстарды сақтайды, тұрақты өсімді қамтамасыз етеді және елдің экономикалық қауіпсіздігін нығайтады.
ФОТО: Азия Плюс