ООГАНИСТАН, 2026-жылдын 10-апрели – Karavan Info маалымат агенттиги. Дүйнөлүк банктын акыркы отчетунда Ооганстандын жан башына кирешеси 2025-жылы 5,6% га төмөндөйт деп айтылат.
Отчетто Ооганстандын экономикасы 2025-жылы кургакчылык, жер титирөөлөр, эл аралык жардамдын азайышы, Пакистан менен чек аранын узакка жабылышы жана Иран менен Пакистандан мигранттардын массалык түрдө кайтып келишинен улам алсыз бойдон калганы айтылган.
Дүйнөлүк банк 2026-жылдын апрель айындагы отчетунда Ооганстандын экономикасына 2025-жылы бир катар олуттуу тышкы соккулар таасир эткенин белгилейт.
Аларга чет элдик жардамдын кескин кыскарышы, Пакистан менен чек аранын узак убакытка жабылышы, кургакчылык, жер титирөөлөр жана Иран менен Пакистандан качкындардын массалык түрдө кайтып келиши кирет.
Банктын маалыматы боюнча, бул факторлор 2025-финансылык жылында калктын болжол менен 11% га өсүшүнө алып келген, бул негизинен таза миграцияга байланыштуу болгон.
Отчетто Ооганстандын экономикасы 2025-жылы алсыз бойдон калганы жана 2021-2022-жылдардагы оор экономикалык төмөндөөдөн кийин бир аз гана калыбына келгени белгиленет.
Ички дүң продукциянын (ИДП) өсүшү болжол менен 4,8% түздү, бул негизинен жеке керектөөнүн өсүшү жана айыл чарба эмес экономикалык ишмердүүлүктүн калыбына келиши менен шартталган. Банктын маалыматы боюнча, бул көбүнчө мигранттардын кайтып келишине байланыштуу ички суроо-талаптын өсүшүнүн натыйжасы болгон.
Жан башына кирешенин төмөндөшү
Бирок, калктын өсүшү экономикалык өсүштөн ашып, инфляция жогору бойдон калгандыктан, жан башына киреше 5,6% га төмөндөдү. Бул чек аралардын жабылышынан улам суроо-талаптын өсүшүн жана транспорттук жана соода чыгымдарынын өсүшүн чагылдырат.
Банктын божомолунда, Ооганстандын экономикасы 2026-жылы ички суроо-талаптын өсүшү, жеке инвестициялардын көбөйүшү жана кайтып келген мигранттардын эмгек рыногуна жакшыраак интеграцияланышы менен шартталган болжол менен 4,0% га өсөт.
Бирок, Жакынкы Чыгыштагы кырдаал олуттуу коркунуч катары каралууда, анткени жаңжал сооданы үзгүлтүккө учуратып, миграция агымын тездетиши мүмкүн.
Ооганстандын соодасынын болжол менен 60% Иран аркылуу өтөт, андыктан бул жолдун жабылышы экономикалык өсүштү төмөндөтүп, инфляцияны күчөтүшү мүмкүн.
Дүйнөлүк банк кайтып келген мигранттардын күтүүсүз жана массалык агымы экономика кошумча жумушчу күчүн толук сиңире албагандыктан, жан башына эсептелген кирешеге кысымды убактылуу күчөтүшү мүмкүн экенин белгилейт.
2025-жылы инфляция 4,0% түздү, ал эми 2026-жылы 5,0%га чейин көтөрүлүшү күтүлүүдө.
Экономикалык өсүш жана инфляция
Отчетко ылайык, Ооганстандын экономикалык өсүшү 2024-жылы 1,9% түзгөн. Ал 2025-жылы 4,8% га чейин көбөйүшү күтүлүүдө, ал эми 2026-жылы 4,0% га жетет деп болжолдонууда.
Белгиленгендей, инфляция 2025-жылы 4,0% түзгөн жана 2026-жылы 5,0%га жетиши мүмкүн. Ошондой эле, Ооганстандын соода балансы 2025-жылы терс бойдон калып, ИДПнын 36,1% тартыштыгы болгону айтылууда.
2026-жылы ал 38,5% га чейин начарлайт деп күтүлүүдө.
Мамлекеттин каржылык балансы да терс болгон: 2025-жылы тартыштык 0,2% түзгөн, ал эми 2026-жылы ал 0,3% га чейин көбөйүшү мүмкүн.
Дүйнөлүк банктын Жакынкы Чыгыш, Түндүк Африка, Ооганстан жана Пакистан боюнча өлкөлүк директорунун орун басары Усман Дион мындай деди:
"Учурдагы кризис андан ары күч-аракет жумшоонун зарылдыгын ачык көрсөтүп турат. Туруктуулукту жана күчтүү экономиканы куруу үчүн гана эмес, башкарууну жакшыртуу, инфраструктурага инвестиция салуу жана жумуш менен камсыз кылуу тармактарын чыңдоо үчүн да."
Сүрөт: Памир жаңылыктары