Душанбе, 2026-жылдын 10-марты – Karavan Info маалымат агенттиги. Акыркы жылдары Тажикстандагы аялдардын илимди жана ойлоп табууларды өнүктүрүүгө кошкон салымы барган сайын байкала баштады. Эң көрүнүктүү мисалдардын катарында медицина илимдеринин доктору, философия доктору, доцент, Авиценна атындагы Тажик мамлекеттик медициналык университетинин рентгенология жана радиология кафедрасынын башчысы жана Мамлекеттик республикалык онкология илимий борборунун докторанты Мунфиза Сайфиддинзода бар. Бүгүнкү күндө ал медициналык жардамды жакшыртууга багытталган алты патентке жана эки рационализатордук сунушка ээ.
2025-жылы Мунфиза Сайфиддинзода тери рагын дарылоодо жумшак нур терапиясынын жаңы ыкмасын иштеп чыккандыгы үчүн KIWIE 2025 Эл аралык аял ойлоп табуучулар көргөзмөсүндө алтын медаль менен сыйланган. Учурда ал онкорадиология жаатындагы изилдөөлөрүн улантып, практикалык медициналык ишти илимий инновациялар менен айкалыштырууга умтулууда.
«Биз, дарыгерлер, күн сайын бейтаптардын реалдуу көйгөйлөрүнө туш болобуз. Албетте, биз дарылоонун натыйжалуураак жана коопсуз ыкмаларын тапкыбыз келет», – деп бөлүшөт Мунфиза Сайфиддинзода.
Анын айтымында, ойлоп табуунун баштапкы мотивациясы бейтаптардын азабын жеңилдетүү каалоосу болгон. Тажрыйба көрсөткөндөй, учурдагы ыкмалар гана жетишсиз — илимий изилдөөлөр жана инновациялык ыкмалар зарыл.
Мунфизанын биринчи патенти 2011-жылы устаттары Фируза Каримова жана Саида Умарова менен биргеликте катталган жана жатын моюнчасынын рагына иммундук негизде дарылоого тиешелүү болгон (Патент № TJ 499). Ошол учурдан тартып анын илимий жана ойлоп табуучулук карьерасы күчтүү өсүшкө ээ болгон. Кийинчерээк, 2022-жылы, ал 90 жаштан ашкан адамдарда тери рагын нур терапиясы менен дарылоо ыкмасын иштеп чыгып, улгайган бейтаптарды дарылоонун натыйжалуулугун жогорулаткан.
«Ар бир адам бала кезинен эле белгилүү бир кесипке тартылат жана акыры акыркы тандоосун жасайт. Мен ар дайым дарыгер болууну кыялданчумун. Кызыгуу жана жаңы нерселерди үйрөнүүгө болгон каалоо мага изилдөөчү жана ойлоп табуучу катары өнүгүүгө жардам берди», – дейт Мунфиза.
Ал университетте окугандыгы жана тажрыйбалуу окумуштуулардын насаатчылыгы ага медициналык жетишкендиктерди тереңирээк түшүнүүгө мүмкүндүк бергенин жана жаңы дарылоо ыкмаларын издөөгө түрткү бергенин белгилейт.
Мунфиза Сайфиддинзоданын айтымында, аял жана эне болуу, илимий ишти жана ойлоп табууну айкалыштыруу кыйын, бирок анын кесибине болгон сүйүүсү кыйынчылыктарды жеңилдетет. "Эгер сиз өз ишиңизди сүйсөңүз, тырышып иштесеңиз жана туруктуу болсоңуз, ийгилик сөзсүз болот", – деп ырастайт ал. Анын жетишкендиктеринде устаттары, үй-бүлөсү жана ата-энесинин колдоосу маанилүү роль ойногон.
"Тажикстандын президенти Эмомали Рахмон коомдогу аялдардын маанисин дайыма баса белгилеп келет. Бул ишенимди арттырып, аялдарды илимге жана ойлоп табууларга активдүү катышууга түрткү берет. Биздин өлкөдө бардык тармактарда иштөө үчүн шарттар түзүлгөн. Бизге болгону билим, көндүмдөр жана өлкөнүн өнүгүшүнө салым кошуу каалоосу керек", – дейт Мунфиза.
Ойлоп табуучу болууну кыялданган жаш аялдар жана кыздар үчүн кеңеш жөнөкөй: "Оку, жоопкерчиликтүү бол, сүйгөн ишиң менен алектен. Кесипти акча үчүн эмес, жумушка болгон кумарың үчүн танда – ошондо ийгиликке жетесиң".
СҮРӨТ: Мунфиза Сайфиддинзоданын уруксаты менен