Душанбе, 2026-жылдын 3-февралы — Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстанда 2026-жылы "Тажикстан Республикасында 2024–2028-жылдарга карата павловния өстүрүүнү өнүктүрүү программасынын" алкагында 100 гектар жерге павловния плантациялары отургузулат, деп билдирди Тажикстан Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Токой чарба башкармалыгынын токойлорду жана питомниктерди түзүү жана калыбына келтирүү департаментинин башчысы Турдали Арабов.
Бул жөн гана жашыл мейкиндиктерди кеңейтүү жөнүндө эмес, өлкөнүн токой чарбасы жана экологиялык саясатында ресурстарды үнөмдөөгө, туруктуу өнүгүүгө жана жыгач импортуна көз карандылыкты азайтууга багытталган жаңы багытты иштеп чыгуу жөнүндө.
Программада калкты жыгач жана мал тоюттары менен камсыз кылууга, бал өндүрүшүн көбөйтүүгө, айыл чарба жерлерин деградациядан коргоого жана республикада экологиялык кырдаалды жакшыртууга салым кошууга жөндөмдүү тез өсүүчү павловниянын өнөр жайлык плантацияларын түзүү каралган.
Тажикстандын токой ресурстары негизинен бадалдардан турат, алар коммерциялык жыгач өндүрүү үчүн жетишсиз. Натыйжада, курулушта колдонулган жыгачтын 90–95 пайызы башка өлкөлөрдөн импорттолот.
Турдали Арабовдун айтымында, павловния өстүрүүнүн инновациялык технологияларын киргизүү айлана-чөйрөгө зыян келтирбестен, ресурстарды жана энергияны үнөмдөө саясатынын негизги элементине айланышы мүмкүн.
Өнөр жайлык павловния плантацияларын түзүү айлана-чөйрөгө олуттуу таасирин тийгизет. Бул дарактар парник газдарынын чыгарылышын азайтууга, глобалдык жылуулуктун алдын алууга жана климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашууга жардам берет. Ошол эле учурда, долбоор жаңы жумуш орундарын түзүүгө, айрыкча өлкөнүн тоолуу жана айыл жерлеринде мүмкүнчүлүктөрдү ачат.
«Тажикстан Республикасындагы көпчүлүк токойлордун жылдык өсүү темпи төмөн жана токой аянттары чектелүү экенин эске алганда, көчөт өстүрүүнүн жаңы технологияларын колдонуу, плантацияларды кеңейтүү жана жергиликтүү калкты токой чарба иштерине тартуу тоолуу аймактарды өнүктүрүүгө жана калктын жыргалчылыгын жакшыртууга өбөлгө түзөт», – деп баса белгиледи Турдали Арабов.
Павловния шаарды көрктөндүрүүдө да кеңири колдонулат. Жазында дарак чоң, асман көк, кызгылт же ак гүлдөр менен гүлдөйт, гүлдөө мезгили 6–8 жумага созулат. Анын кең жалбырактары коюу көлөкө жаратат, бул өзгөчө ысык шаардык климатта ыңгайлуу чөйрөнү түзүү үчүн маанилүү.
Ушул сапаттарынын аркасында павловния жолдордун боюндагы, шаарлардагы, сейил бактардагы жана аллеялардагы жашылдандыруу үчүн кеңири колдонулат.
Павловния экологиялык жактан абдан натыйжалуу. Бир дарак 22 кг чейин көмүр кычкыл газын сиңирип, 6 кг чейин кычкылтек бөлүп чыгара алат. 10 гектарлык плантация жылына 275 тоннага чейин CO₂ сиңирип, 330 тоннага чейин кычкылтек бөлүп чыгара алат, 1000 тоннага чейин топуракты эрозиядан коргойт жана 25 000 чарчы метрге чейин сууну тазалайт.
Павловниянын экономикалык потенциалы да чоң. Бир гектар плантациядан 800 кг чейин товардык бал алууга болот. Анын жыпар жыттуу гүлдөрү эң мыкты бал өсүмдүктөрүнүн бири деп эсептелет жана аны өстүрүүдө эч кандай уулуу химикаттар колдонулбайт.
Павловния жыгачы жеңил, бышык жана деформацияга туруктуу. Ал турак жай курулушунда жана эмерек жасоодо кеңири колдонулат, тез кургайт жана формасын сактайт. Андан тышкары, дарактын бардык бөлүктөрү энергия булагы катары — жылытуу жана биогаз өндүрүү үчүн колдонулушу мүмкүн, бул экологиялык жактан таза жана үнөмдүү кайра жаралуучу энергия булагы деп эсептелет.
СҮРӨТ: Экотехника