Душанбе, 2026-жылдын 7-январы – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстан 2025/26-жылдардагы аялдар, тынчтык жана коопсуздук боюнча дүйнөлүк индексте (WPS) 181 өлкөнүн ичинен 0,685 упай менен 89-орунда турат. Өлкөнүн рейтинги карама-каршылыктуу көрүнүштү чагылдырат: күнүмдүк жашоодо аялдардын коопсуздугунун жогорку деңгээли укуктук коргоонун жана сот адилеттигине жетүүнүн төмөн деңгээли менен катарлаш келет.
Борбордук Азиядагы коңшуларына салыштырмалуу Тажикстан ортоңку орунда турат: Казакстан 72-орунда (0,722), Түркмөнстан 74-орунда (0,720), Кыргызстан 84-орунда (0,697) жана Өзбекстан 98-орунда (0,674). Бул айырмачылык аймактын теңчиликти камсыз кылуу жана аялдарды коргоо жаатында жалпы кыйынчылыктарга туш болуп жатканын, ал эми ар бир өлкөнүн өзүнүн өзгөчө күчтүү жана алсыз жактары бар экенин көрсөтүп турат.
Тажикстандын индекстеги эң көрүнүктүү жетишкендиги күнүмдүк коопсуздук болду: аялдардын 93% түнкүсүн өз конуштарында жалгыз басканда өздөрүн коопсуз сезишкенин айтышкан. Бул өлкөнү аймактык башка өлкөлөрдүн алдыңкы сабына чыгарды.
Бирок, укуктар жана коргоо жаатындагы жыйынтыктар анчалык деле оптимисттик эмес: сот адилеттигине жетүү 0-4 шкаласы боюнча болгону 0,7 баллга ээ болгон, бул топтогу эң төмөнкү көрсөткүч. Сезимтал индикаторлордун арасында өнөктөштөрдүн зомбулугу бар: аялдардын 14%ы аны башынан өткөргөнүн билдиришкен, бул дагы кошуналарына салыштырмалуу эң начар натыйжа болгон.
WPS индекси үч категорияга топтолгон 13 көрсөткүчтү эске алат: аялдардын коомго катышуусу, адилеттүүлүк жана коопсуздук, ошондой эле мүмкүнчүлүктөр жана экономикалык укуктар. Акыркы балл 0дөн 1ге чейин, ал эми жогорку балл аялдардын коомдогу жакшы абалын чагылдырат.
Изилдөө Жоржтаун университетинин Аялдар, тынчтык жана коопсуздук институту (GIWPS) жана Ослодогу Тынчтык изилдөө институту (PRIO) тарабынан Норвегия өкмөтүнүн колдоосу менен даярдалган.
Эксперттер Тажикстандын көрсөткүчтөрү жеке коопсуздуктун күчтүү маданиятын көрсөтүп тураарын белгилешет, бирок укуктук коргоо, үй-бүлөлүк зомбулукка каршы күрөшүү жана аялдардын экономикадагы жана саясаттагы мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү жаатында реформалардын зарылдыгын баса белгилешет. Бул өкмөт жана жалпы коом үчүн актуалдуу маселе бойдон калууда.
СҮРӨТ: Телеграф