Душанбе, 30 декабри соли 2025 — Агентии иттилоотии Karavan Info. Дар тӯли панҷ соли оянда, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои татбиқи Барномаи рушди бахши энергетика барои солҳои 2026-2030 ба 60,4 миллиард сомонӣ (тақрибан 6,5 миллиард доллар) ниёз дорад. Ин ҳуҷҷати пурҳадаф тамаркузи стратегии кишварро ба таҳкими истиқлолияти энергетикӣ, васеъ кардани иқтидори содиротӣ ва гузариш ба модели тавлиди гуногунҷабҳа инъикос мекунад.
Тибқи ҳисобҳои банақшагирифташуда, маблағгузории Барнома аз якчанд манбаъ ба нақша гирифта шудааст. Шарикони рушд нақши калидӣ хоҳанд дошт, ки маблағгузории он 36 миллиард 570,9 миллион сомонӣ арзёбӣ мешавад.
Саҳми назарраси 23 миллиард 785,9 миллион сомонӣ аз бахши хусусӣ низ интизор меравад. Ҳамасола маблағҳои иловагии буҷети давлатӣ, асосан барои сохтмони нерӯгоҳи барқи обии Роғун, лоиҳаи асосии энергетикии миллӣ, ҷалб карда мешаванд.
Танҳо дар соли ҷорӣ аз буҷаи давлатӣ барои лоиҳаи Роғун беш аз 9 миллиард сомонӣ ҷудо карда шудааст, ки тақрибан 20%-и тамоми хароҷоти тасдиқшудаи буҷаро ташкил медиҳад. Дар буҷаи соли 2026 барои бахши сӯзишворӣ ва энергетика 15 миллиард сомонӣ ё беш аз 1,6 миллиард доллар ҷудо карда шудааст, ки ба 22,4%-и хароҷоти умумии буҷаи давлатӣ баробар аст.
Таваҷҷӯҳи асосии Барнома ба анҷом ва рушди иқтидори гидроэнергетикӣ равона шудааст. Авлавиятҳо сохтмони нерӯгоҳҳои барқи обии Роғун, Шӯроб ва Чарсем, инчунин навсозии нерӯгоҳҳои мавҷударо дар бар мегиранд.
То соли 2030 ба кор андохтани чор агрегати боқимондаи Нерӯгоҳи барқи обии Роғун ва иваз кардани ду чархаки доимӣ ба нақша гирифта шудааст. Ин иқтидори насбшударо ба таври назаррас афзоиш медиҳад ва захираҳоеро, ки аз сабаби фарсудашавии таҷҳизот аз даст рафтаанд, барқарор мекунад.
Дар айни замон, Тоҷикистон ӯҳдадории худро барои рушди манбаъҳои энергияи барқароршаванда тақвият медиҳад. Барнома сохтмони нерӯгоҳҳои барқи офтобиро бо иқтидори умумии 1,5 ГВт дар минтақаҳои Суғд ва Хатлон, инчунин таҳқиқоти потенсиали энергияи бодро дар бар мегирад.
Таваҷҷӯҳи алоҳида ба рушди содироти нерӯи барқ ва пешниҳоди хидматрасонии танзими басомад дар шабакаҳои барқии минтақавии Осиёи Марказӣ равона шудааст. Барои ин, нақшаҳо навсозӣ ва густариши инфрасохтори интиқоли нерӯи барқ, аз ҷумла сохтмони хатти баландшиддати 500 кВ-и Роғун-Сайҳун ва азнавсозии зеристгоҳҳои мавҷударо дар бар мегиранд.
Дар сатҳи дохилӣ, беҳтар кардани эътимоднокии таъминоти энергия афзалиятнок боқӣ мемонад. Барнома навсозии шабакаҳои тақсимот, иваз кардани таҷҳизоти кӯҳна ва ҷорӣ намудани ҳисобкунакҳои интеллектуалиро дар бар мегирад.
Натиҷаҳои интизории татбиқи Барнома системавӣ мебошанд. То соли 2030 ба кор андохтани 2680 МВт иқтидори нави гидроэнергетикӣ, тавлиди 253 МВт иқтидори иловагӣ тавассути барқарорсозии нерӯгоҳҳои мавҷуда ва барқарор кардани 440 МВт, ки аз сабаби кӯҳнашавӣ ва фарсудашавӣ аз даст рафтааст, ба нақша гирифта шудааст. Интизор меравад, ки истеҳсоли энергияи офтобӣ ба 1500 МВт расад. Интизор меравад, ки талафоти нерӯи барқ дар шабакаҳои интиқол то 3% ва дар шабакаҳои тақсимот то 9% коҳиш ёбад. Содироти нерӯи барқ метавонад то 5 миллиард кВт/соат афзоиш ёбад.
Дар Паёми охирини Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъкид шудааст, ки талаботи дохилӣ ба нерӯи барқ ҳамасола афзоиш ёфта, то соли 2030 нисбат ба сатҳи соли 2025 31% баландтар хоҳад буд. Дар даҳ соли охир тақрибан 60 миллиард сомонӣ ба бахши энергетикаи кишвар сармоягузорӣ шудааст, ки иқтидори истеҳсолиро 1017 МВт афзоиш додааст.
Барномаи нав барои мустаҳкам ва густариши ин натиҷа равона шудааст ва энергетикаро ба яке аз омилҳои асосии рушди дарозмуддати иқтисодӣ табдил медиҳад.
АКС: Азия Плюс