Душанбе, 3 феврали соли 2026 — Агентии иттилоотии Karavan Info. Ҷашни 1050-солагии Робия Балхӣ, яке аз чеҳраҳои барҷаста ва бонуфузи таърихи адабиёти тоҷикӣ-форсӣ, эътирофи байналмилалӣ пайдо кард. Бо ташаббуси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, 30 январ дар пойтахт чорабинии таълимӣ ва фарҳангӣ бахшида ба солгарди шоири барҷаста баргузор гардид.
Дар ин чорабинӣ Бунафша Файзиддинзода, раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Дилноза Аҳмадзода, узви Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Умеда Абдуллозода, муовини раиси Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон, намояндагони вазорату идораҳо, занон ва духтарони фаъоли кишвар, роҳбарони ВАО-и давлатӣ ва ниҳодҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ, ҳунармандони зан ва кормандони ниҳодҳои кор бо занон ва оила иштирок карданд.
Раиси Кумита Бунафша Файзиддинзода бо суханронии ифтитоҳӣ чорабинӣ баргузор кард. Дар суханронии худ, ӯ таъкид кард, ки шомил шудани 1050-солагии Робия Балхӣ ба Рӯйхати ҷашнҳои ЮНЕСКО барои солҳои 2026-2027 барои мардуми тоҷик, ки тамаддуни қадим ва мероси ғании фарҳангӣ доранд, мояи ифтихори хоса аст.
Қарори дахлдор моҳи ноябри соли 2025 дар ҷаласаи 43-юми Конфронси генералии ЮНЕСКО қабул карда шуд. Ин қадам, тавре ки қайд гардид, далели эътирофи саҳми маънавӣ ва фарҳангии мардуми тоҷик дар тамаддуни ҷаҳонӣ мебошад.
Бунафша Файзиддинзода хотиррасон кард, ки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми охирини худ ба Маҷлиси Олӣ, ки 16 декабри соли 2025 ироа шуда буд, қабули қатъномаи ЮНЕСКО-ро дар бораи ҷашни солгарди Робия Балхӣ тасдиқи возеҳи ҷойгоҳи махсуси мероси маънавии тоҷикон дар фарҳанги ҷаҳонӣ арзёбӣ кард.
Ба гуфтаи вай, талошҳои мақсадноки давлат ва ҳукумат таҳти роҳбарии Пешвои миллат, ки барои арҷгузорӣ ба гузаштаи таърихӣ ва тақвияти робитаи байни гузашта ва имрӯз равона шудаанд, натиҷаҳои бештари назаррас медиҳанд. Яке аз чунин натиҷаҳо эътирофи байналмилалии аввалин шоираи барҷастаи мардуми тоҷик – муаллифи девони худаш – Робия Балхӣ мебошад.
Дар суханронӣ ҷойгоҳи беназири Робия Балхӣ дар таърихи адабиёти тоҷику форс таъкид карда шуд. Дар баробари асарҳои классикие чун Рӯдакӣ ва Фирдавсӣ, Шаҳидӣ Балхӣ, Абушакури Балхӣ, Кисоии Марвозӣ ва Дақиқӣ, ӯ аввалин шоири зане шуд, ки мероси амиқ ва ғании бадеии ӯ эътирофи васеъ пайдо кард.
Таъкид гардид, ки занони тоҷик дар тӯли асрҳо бо ақл, фаҳмиш, дониш ва саховатмандии маънавии худ дар рушди тамаддуни ҷаҳонӣ саҳми назаррас гузоштаанд. Таърих номҳои Гурдофариди афсонавӣ – рамзи зебоӣ ва шуҷоат – ва инчунин занони далеру ватандӯст, аз қабили Томирис, Рухшона, Малика Бухорҳудуд ва бисёр дигаронро ҳифз мекунад.
Дар замоне, ки Рӯдакии бузург пояҳои шеърро бо забони модарии худ мегузошт, шоираи далеру суханвар Робия Балхӣ бо итминон дар баробари ӯ худро муаррифӣ кард. Дар асрҳои баъдӣ ин анъанаро Маҳастӣ, Зебунисо, Дилшод, Нодира ва садҳо шоираи боистеъдоди дигар идома доданд, ки ба ҷузъи ҷудонашавандаи таърихи фарҳангии минтақа табдил ёфтанд.
Дар доираи ташаббуси давлатӣ, Кумитаи кор бо занон ва оила инчунин барномаи адабӣ ва фарҳангиро бо либосҳои миллии анъанавии тоҷикӣ аз коллексияи тарроҳи ҷавон ва машҳур Нафиса Имронова ташкил кард. Ҳадафи ин чорабинӣ тақвияти фарҳанги миллӣ, эҳёи ҳунарҳои мардумӣ ва ҳифзи арзишҳои маънавӣ буд.
АКС: Маҳбуба Камолова, сармуҳаррири рӯзномаи мардумии Ҷумҳурии Тоҷикистон