Душанбе, 08 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Изҳороти сафири Тоҷикистон дар Афғонистон Саъди Шарифӣ дар бораи он ки дар марзи Тоҷикистону Афғонистон «мушкилоти ҷиддии амниятӣ вуҷуд надорад», дар шароите садо дод, ки хатарҳо ҳамоно боқӣ монда, муносибатҳои Душанбе ва Кобул хусусияти мураккаб доранд.
Сафири тоҷик 5 апрел дар Кобул, зимни «Муколамаи машваратии Афғонистон ва Осиёи Марказӣ» — нахустин форуми чунин сатҳ аз соли 2021 — амалан фаъолияти неруҳои амниятии ҳаракати «Толибон»-ро дар таъмини субот дар марз зикр кард. Дар ин бора бо истинод ба Вазорати корҳои хориҷии Афғонистон BBC хабар додааст.
Бо вуҷуди ин, мақомоти расмии Тоҷикистон то ҳол ин изҳоротро шарҳ надодаанд, ки ин ҳолат ҳассосияти мавзӯъро боз ҳам нишон медиҳад.
Форум дар Кобул намояндагони ҳамаи кишварҳои Осиёи Марказӣ — Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Қирғизистон, Туркманистон ва Қазоқистонро гирд овард. Худи иштирок нишон медиҳад, ки робитаҳои дипломатӣ тадриҷан васеъ мешаванд, ҳарчанд эътирофи расмии ҳукумати толибон вуҷуд надорад.
Аз соли 2021 Тоҷикистон ягона кишвари минтақа боқӣ мемонад, ки расман бо «Толибон» муносибатҳои мустақим надорад. Аммо дар моҳҳои охир хабарҳо дар бораи мулоқотҳо бештар ба назар мерасанд, ки метавонад нишонаи тағйири эҳтиёткоронаи сиёсат бошад.
Илова бар амният, дар мулоқот масъалаҳои иқтисодӣ ва ҳамгироии минтақавӣ низ баррасӣ шуданд. Вазири корҳои хориҷии Афғонистон Амирхон Муттақӣ изҳор дошт, ки кишварҳо ният доранд «харитаи роҳ»-и ҳамкории ҳамаҷонибаро таҳия кунанд.
Ба гуфтаи ӯ, дар соли 2025 ҳаҷми савдо байни Афғонистон ва кишварҳои Осиёи Марказӣ ба 2,7 миллиард доллар расидааст ва дар оянда то 10 миллиард доллар расонидани он пешбинӣ мешавад.
Лоиҳаҳои бузурги минтақавӣ, аз ҷумла газопроводи ТАПИ (Turkmenistan–Afghanistan–Pakistan–India Pipeline), CASA-1000 ва «Афган-Транс» метавонанд ба васл шудани Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ мусоидат кунанд.
Бо вуҷуди изҳороти мусбат, масъалаҳои амниятӣ дар маркази рӯзнома боқӣ мемонанд. Дар байни хатарҳои асосӣ терроризм, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, муҳоҷирати ғайриқонунӣ ва тағйирёбии иқлим зикр шуданд.
Марзи муштараки Афғонистон бо Тоҷикистон, Ӯзбекистон ва Туркманистон 2329 километрро ташкил медиҳад, ки идоракунии он ҳамкории доимиро талаб мекунад.
Изҳорот дар бораи субот бо воқеаҳои ахир комилан мувофиқ нест. Дар охири соли гузашта ва аввали соли ҷорӣ аз қаламрави Афғонистон ба Тоҷикистон якчанд ҳамлаҳо анҷом дода шуданд, ки дар натиҷа одамон, аз ҷумла шаҳрвандони Чин, ҳалок шуданд.
Мақомоти «Толибон» даст доштан дар ин ҳамлаҳоро рад карданд ва онҳоро ба гурӯҳҳои дигар нисбат доданд. Тоҷикистон бошад, даъват намуд, ки гунаҳкорон боздошт ва амният таъмин карда шавад.
Муносибатҳои Тоҷикистону Афғонистон имрӯз бештар ба ҷустуҷӯи тавозун байни мавқеи сиёсӣ ва манфиатҳои амалӣ монанд шудаанд. Аз як тараф, Тоҷикистон сиёсати расмии худро оид ба эътироф накардани «Толибон» нигоҳ медорад. Аз ҷониби дигар, масъалаҳои амният, иқтисод ва ҳамгироии минтақавӣ ҳамкориро тақозо мекунанд.
Форуми Кобул нишон медиҳад, ки ин муколама аллакай оғоз шудааст — гарчанде дар шакли эҳтиёткорона. Саволи асосӣ ин аст, ки оё он ба марҳилаи нави муносибатҳо табдил меёбад ё танҳо ба ҳамкории маҳдуд дар соҳаи амният маҳдуд мемонад.
Акс: Вазорати корҳои хориҷии Афғонистон