Душанбе, 18 ноябр, – АИ «Корвон Иттилоот». 16 ноябр таҳти раёсати президенти Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёев ҳафтаи ҳафтумин Машварати машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ баргузор шуд, ки дар он Озарбойҷон бори аввал ҳамчун узви комилҳуқуқ иштирок намуд.

Дар саммит президенти Озарбойҷон Ильҳом Алиев, Қазоқистон Қосимҷомарт Тоқаев, Қирғизистон Содир Ҷапаров, Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, Туркманистон Сердар Бердимуҳамедов ва роҳбари Маркази минтақавии Созмони Милали Муттаҳид оид ба дипломатияи пешгирӣ барои Осиёи Марказӣ Каха Имнадзе иштирок карданд.

Президенти Ӯзбекистон дар ин саммит эълон намуд, ки Озарбойҷон ба формати Машваратҳои машваратӣ ҳамроҳ шуд ва таъкид кард, ки ин тасмим ба манфиати мардумест, ки бо таърих ва фарҳанги муштарак пайвастанд. «Мо пуле қавӣ байни Осиёи Марказӣ ва Қафқози Ҷанубӣ хоҳем сохт ва роҳеро барои ташаккули фазои ягонаи ҳамкорӣ ҳамвор мекунем, ки ин стратегияи мутақобилаи минтақаҳоро тақвият мебахшад», – гуфт Мирзиёев.

Дар ҷараёни саммит масъалаҳои муҳими ҳамгироӣ дар минтақа, аз ҷумла ҳалли масъалаҳои марзӣ, боз шудани гузаргоҳҳои нав, ҳамкории соҳаи обу энергетика ва барқарор кардани иртиботи нақлиётӣ баррасӣ шуданд. Президенти Ӯзбекистон таъкид кард, ки имрӯз Осиёи Марказӣ фазои рушди динамикӣ ва ҳамкории самаранок аст, ки имкониятҳои нав барои рушди устувор ва шукуфоӣ фароҳам меорад.

Соли гузашта ҳаҷми тиҷорати мутақобила байни кишварҳои минтақа ба 10,7 миллиард доллар расида, ҳаҷми умумии сармоягузорӣ 17 фоиз афзоиш ёфт. Минтақа фаъолона субъектияти байналмилалиашро тақвият медиҳад ва форматҳои ҳамкории «Осиёи Марказӣ плюс»-ро рушд медиҳад.

Шавкат Мирзиёев як қатор ташаббусҳоро барои таҳкими ҳамкорӣ пешниҳод кард:

• Табдил додани Машваратҳои машваратӣ ба формати стратегӣ «Ҷамъияти Осиёи Марказӣ» бо таъсиси Дастгоҳи иҷроия ва баланд бардоштани мақоми координаторони миллӣ то намояндагони махсуси президентҳо.
• Эҷоди Шӯрои пирони ҷомеа барои тақвияти пайвастагии байни наслҳо ва солидарияти минтақаӣ.
• Тарҳрезии Барномаи минтақавии ҳамкории тиҷоратию иқтисодӣ то соли 2035 барои афзоиши ҳаҷми тиҷорати мутақобила то 1,5–2 маротиба.
• Қабули Декларасия оид ба фазои сармоягузории ягона ва барномаи рушди тиҷорати электронӣ.
• Эҷоди Шӯрои рушди инфрасохторӣ дар сатҳи муовинони нахуствазирон барои ҳамоҳангсозии сохтмони нерӯгоҳҳо, роҳҳо, гузаргоҳҳо ва хатҳои волокон.

Аз ҷумлаи лоиҳаҳои афзалиятнок нақлиётӣ роҳи оҳани Чин — Қирғизистон — Ӯзбекистон ва коридори нақлиётии Трансафғонистон мебошанд. Дар саммит Консепсияи амният ва суботи минтақавӣ ва Феҳристи хатарҳо ва таҳдидҳо қабул гардид. Таваҷҷуҳи махсус ба ҳамгироии Афғонистон дар лоиҳаҳои инфрасохторӣ ва нақлиётӣ ва табдил додани «Форуми сулҳи Фарғона» ба чорабинии мунтазам равона шуд.

Бо мақсади идоракунии беҳтари захираҳои об, президент пешниҳод кард, ки солҳои 2026–2036 ҳамчун «Даҳсолаи амалҳои амалӣ барои истифодаи оқилонаи об дар Осиёи Марказӣ» эълон гардад ва Маркази минтақавии ихтисосҳоро дар заминаи Институти муҳандисони обёрии Тошканд таъсис диҳанд.

Мирзиёев инчунин васеъ кардани ҳамкории фарҳангӣ ва гуманитариро таъкид кард, аз ҷумла баргузории Конгресси байналмилалӣ оид ба мероси маънавӣ ва тарбия ва пешниҳоди тасдиқи саҳми олимони минтақа дар пешбурди маориф дар сатҳи Маҷмаи умумии СММ.

Барои рушди ҳамкории илмӣ ва таълимӣ пешниҳод шуд, ки Фонди таҳқиқоти илмӣ таъсис дода шавад барои молиягузории лоиҳаҳои байнидавлатӣ ва татбиқи технологияи зеҳни сунъӣ.

«Қувваи мо дар иттиҳод аст, роҳи мо ба муваффақият дар дӯстӣ ва ҳамкорӣ аст. Танҳо бо муттаҳидӣ, такя ба эҳтироми мутақобил, солидарият ва дурнамо стратегӣ мо метавонем мақсадҳои олиро амалӣ намоем», – гуфт президенти Ӯзбекистон.

Мирзиёев президенти Туркманистонро бо қабули раёсати соли 2026 табрик гуфт, ки дар он саммит дар формати нави «Осиёи Марказӣ ва Озарбойҷон» баргузор мегардад. Лидерҳои дигар кишварҳо ва раҳбари Маркази минтақавии СММ Каха Имнадзе, ки паёми Дабири кулли СММ Антониу Гутерришро қироат намуд, низ баромад карданд.

АКС: аз манбаъҳои боз