Душанбе, 30 январи соли 2026 — Агентии иттилоотии Караван Инфо. Бахши энергетикаи Тоҷикистон дар соли 2025 рушди устуворро нишон дод ва ҳамзамон мушкилоти калидии марбут ба тавозуни истеҳсолот, содирот, воридот ва интизоми молиявиро муайян кард. Инро вазири энергетика ва захираҳои оби Тоҷикистон Далер Ҷумъа дар нишасти матбуотӣ дар Душанбе эълон кард, ки дар он натиҷаҳои сол ва вазъи кунунии бузургтарин лоиҳаи инфрасохтории кишвар, Нерӯгоҳи барқи обии Роғун, муфассал шарҳ дода шуданд.
Афзоиши истеҳсолот: тамаркуз ба иқтидори гидроэнергетикӣ
То охири соли 2025 ҳаҷми истеҳсоли нерӯи барқ дар Тоҷикистон ба 23 миллиард 982,6 миллион кВт/соат расид, ки нисбат ба соли гузашта 6,5% афзоишро нишон медиҳад. Афзоиши мутлақ ба 1 миллиард 554,9 миллион кВт/соат расид. Истеҳсоли энергияи гармӣ низ ба 1 миллион 328,8 ҳазор Гкал афзоиш ёфт, ки нисбат ба соли 2024 2% афзоишро нишон медиҳад.
Тавре ки вазир қайд кард, динамикаи мусбат натиҷаи навсозии иқтидорҳои мавҷуда ва истифодаи самараноктари иқтидори гидроэнергетикии кишвар мебошад.
Содирот ва воридот: тавозуни мавсимӣ
Содироти нерӯи барқ дар соли 2025 ба 5 миллиарду 356,1 миллион кВт/соат расид, ки нисбат ба соли гузашта 37,3% афзоишро нишон медиҳад. Содироти тиҷоратӣ дар маҷмӯъ 2 миллиарду 666,4 миллион кВт/соатро ташкил дод, ки арзиши он 912,8 миллион сомониро ташкил медиҳад, ки 5,1 миллион кВт/соат аз ҶСК "Помир Энерҷӣ" мебошад.
Воридкунандагони бузургтарини нерӯи барқи Тоҷикистон инҳо буданд:
Афғонистон – 1 миллиарду 760,3 миллион кВт/соат (742,3 миллион сомонӣ),
Ӯзбекистон – 894,7 миллион кВт/соат (169,8 миллион сомонӣ),
Қирғизистон – 11,5 миллион кВт/соат (1,2 миллион сомонӣ).
Зиёда аз 90%-и содирот дар давраи ҷараёни баланди дарёҳо – аз апрел то сентябр – сурат гирифтааст.
Ҳамзамон, воридоти нерӯи барқ низ афзоиш ёфта, ба 2 миллиарду 701,9 миллион кВт/соат расид, ки нисбат ба соли 2024 67% зиёдтар аст. Қисми зиёди ин ҳаҷм аз Ӯзбекистон – 2 миллиарду 688 миллион кВт/соат ва 13,9 миллион кВт/соати дигар аз Қирғизистон таъмин шудааст.
Ҳисобҳои барқ: як мушкили системавӣ
То 31 декабри соли 2025, маблағи умумии қарзҳои барқӣ дар кишвар ба 3 миллиард 634,8 миллион сомонӣ расид. Қарздорони бузургтарин боқӣ мемонанд:
- аҳолӣ – 1 миллиард 161,7 миллион сомонӣ,
- ЉСК «Алюминийи Тољикистон» – 823,8 млн. сомонї,
- корхонаҳо ва истеҳсолкунандагони маҳсулоти кишоварзӣ – 246,1 миллион сомонӣ,
- Агентии мелиоратсия ва обёрӣ – 279,7 миллион сомонӣ,
- корхонаҳои дигар – 1 миллиарду 123,6 миллион сомонӣ.
Вазир таъкид кард, ки корҳо оид ба кам кардани қарз идома доранд ва ин барои соҳа афзалиятнок боқӣ мемонад.
Энергияи сабз барои хонаводаҳо
Як навоварии муҳим ба шаҳрвандон имкон медиҳад, ки нерӯи барқи изофии тавлидшударо аз панелҳои офтобӣ ва дигар манбаъҳои барқароршавандаи энергия ба шабакаи тақсимотӣ фурӯшанд. Бо вуҷуди ин, хонаводаҳо метавонанд нерӯи барқи худро ройгон истифода баранд, зеро чунин насбҳо сармоягузории шахсӣ ҳисобида мешаванд.
Маҳдудиятҳо ва режимҳои таъминоти барқ
Дар минтақаҳо, таъминоти барқ танҳо дар соатҳои субҳ аз соати 5:00 то 8:00 ва шом аз соати 17:00 то 21:00 маҳдуд карда шудааст. Дар ҳарорати пасттар соатҳои дарозтари таъминоти барқ имконпазир аст. Дар моҳи Рамазон низ соатҳои дарозтари таъминоти барқ интизор меравад.
Нерӯгоҳи барқи обии Роғун: калиди истиқлолияти энергетикӣ
Нерӯгоҳи барқи обии Роғун, ки пешсафи стратегияи энергетикии кишвар аст, ҳоло қариб 60% корҳоро анҷом додааст. Баландии сарбанд 151 метр ва дар баландии 1116 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Аз замони ба кор андохтани он, ду агрегати муваққатии нерӯгоҳ аллакай 9,9 миллиард кВт/соат нерӯи барқ истеҳсол кардаанд.
Вазир эълон кард, ки ба кор андохтани агрегати сеюм, ки қаблан барои моҳи сентябри соли 2025 ба нақша гирифта шуда буд, ба моҳи сентябри соли 2027 мавқуф гузошта шудааст. Лоиҳа аз ҳисоби захираҳои дохилӣ ва маблағҳои шарикони рушд ба маблағи беш аз 2 миллиард доллар, аз ҷумла грантҳои Бонки Ҷаҳонӣ, қарзҳо аз AIIB, Бонки рушди исломӣ, маблағҳои арабӣ ва Фонди рушди Қатар маблағгузорӣ мешавад.
Арзиши умумии анҷоми сохтмони нерӯгоҳи барқи обии Роғун 6,4 миллиард доллар арзёбӣ мешавад. Дар буҷаи давлатии соли 2026 барои бахши сӯзишворӣ ва энергетика тақрибан 15 миллиард сомонӣ ҷудо карда шудааст, ки қисми назарраси он барои ин лоиҳа пешбинӣ шудааст.
Аҳамияти минтақавии нерӯгоҳи барқи обии Роғун
Пас аз ба истифода додани Нерӯгоҳи барқи обии Роғун, бузургтарин нерӯгоҳи барқи обӣ дар Осиёи Марказӣ хоҳад буд, ки иқтидори муқарраршудаи 3780 МВт ва истеҳсоли солонаи беш аз 14,5 миллиард кВт/соатро ташкил медиҳад. Интизор меравад, ки ин лоиҳа истиқлолияти энергетикии Тоҷикистонро таъмин кунад, барои рушди саноат шароит фароҳам оварад, содироти нерӯи барқи сабзро дар доираи ташаббуси CASA-1000 густариш диҳад ва идоракунии захираҳои обро дар минтақа беҳтар созад.
Далер Ҷумъа, ҷамъбаст карда, қайд кард, ки соли 2026 соли калидӣ барои суръат бахшидан ба татбиқи стратегияи энергетикии кишвар хоҳад буд ва Тоҷикистон бо итминон ба сӯи рушди устувор ва худкифоии энергетикӣ пеш меравад.
Акс: Азия Плюс