Душанбе, 09 феврал, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар китоби навбатии худ «Тахти сангин: Шаҳрҳо дар соҳилҳои Окс (аз Вахшона то Сурхона)» муаллиф Шохзамон Рахмон таърихи бойи Амударё, хонаи муқаддаси шаҳри қадимии Тахти Сангин ва ёдгориҳои наверо, ки муҳаққиқон дар ин маҷмӯи беназир пайдо кардаанд, ба таври муфассал баррасӣ мекунад. Китоб на танҳо як осори таърихӣ мебошад, балки манбаи муҳим барои омӯзиши мероси фарҳангии Тоҷикистон буда, таваҷҷуҳи муҳаққиқон, таърихдонҳо ва сайёҳонро аз тамоми ҷаҳон ҷалб мекунад.
Маркази Тахти Сангин тақрибан 40 мил боло поёни Амударё, дар қисми шимолии он ҷойгир аст. Ин минтақа таърихан нақши стратегӣ дошта, карвонҳо бо верблюдҳои бордор аз шарқ ба ғарб ва баръакс ҳаракат мекарданд. Карвонҳо аз гузаргоҳҳои Калдор (Мел) ва қасрҳои дидбон ва марзии Тахти Кубод ва Тахти Сангин мегузаштанд, молу ашё ва одамонро аз Вароруд ба Афғонистон ва аз он ҷо ба Ҳиндустон ва Чин мебурданд. Роҳҳои шимолӣ бошад, кишварҳоро бо кишварҳои ғарбӣ мепайвандонданд, ки ин минтақаи муҳимтарин узли тиҷоратии қадимӣ ба ҳисоб мерафт.
Шарқшиносон ва муҳаққиқони машҳур, аз ҷумла Н. Маев, Б.П. Денике, М. Дьяконов, ба ин ҷойҳо рафта, таҷрибаи худро оид ба сарватҳои минтақа баён кардаанд. М. Дьяконов дар бораи аҳамияти Тахти Сангин фикрҳои муфассал оварда, натиҷаҳои пешакии тадқиқоти худро дар китоби «Манбаҳои фарҳанги қадимаи Тоҷикистон» баён кардааст. Ёдгориҳои Тахти Кубод, Амударё ва хонаи муқаддаси Тахти Сангин бо нодирии худ тамоми ҷаҳонро ба ҳайрат оварданд ва зиёда аз 145 сол баъд таҳқиқгарон ва муҳаққиқон ҳанӯз ҳам бо қаноатмандӣ ва ҳайрат дар бораи онҳо сухан мегӯянд.
Сарвати Амударё имрӯз дар Британский музей дар соҳили Темза нигоҳ дошта мешавад, ки ҳазорҳо сайёҳ аз тамоми ҷаҳон ҳар рӯз аз паси шиша ба онҳо нигоҳ карда, аз маҳорати устоёни қадимӣ ҳайрат мекунанд. Дар давраи шӯравӣ ин сарват се маротиба дар Ленинград, Киев ва Сибир намоиш дода мешуд.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Асосгузори сулҳ ва ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Сарвазири Британияи Кабир Маргарет Тэтчер муроҷиат намуда буданд, то қисме аз ин арзишҳои миллӣ ба соҳибони худ баргардонида шаванд. Вале иҷозат дода шуд, ки танҳо витринро кушода, онҳоро аксбардорӣ кунанд. Ин воқеа аҳамияти мероси фарҳангӣ ва таърихии Тоҷикистонро нишон медиҳад ва зарурати ҳифзи арзишҳои миллӣ ва таърихиро таъкид мекунад.
Китоби Шохзамон Рахмон на танҳо маълумоти таърихӣ медиҳад, балки таҳлили ёдгориҳои археологиро, муқоисаи маълумоти давраҳои гуногун ва таҳқиқоти муосирро низ дар бар мегирад. Дар он ба таври муфассал артефактҳои нав, аз ҷумла тангаҳо, сафолӣ, ашёи маънавӣ ва таҷҳизоти рӯзгор, ки муҳаққиқон дар хонаи муқаддаси Тахти Сангин пайдо кардаанд, муаррифӣ мешаванд. Ин ба хонанда имкон медиҳад, ки зиндагии рӯзмарраи аҳолии минтақаи қадимиро бештар дарк кунад. Муаллиф ҳамчунин ба аҳамияти ин ёдгориҳо барои омӯзиши робитаҳои тиҷоратӣ байни Шарқ ва Ғарб, таъсири мубодилаҳои фарҳангӣ ба рушди минтақа ва нодирии меъмории шаҳри қадимӣ диққат медиҳад.
Идома ва таҳлили пурраи ин ёдгориҳои беназирро метавонед дар Китобхонаи Миллӣ дар китоби Шохзамон Рахмон «Тахти Сангин…» хонед. Ин осор як саҳми муҳим дар омӯзиши таърихи Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ мебошад ва таҳқиқоти илмӣ, далелҳои таърихӣ ва мероси фарҳангиро дар як нашри ҷолиб ва муфассал муттаҳид мекунад.
АКС: Назарамонова Фируза, Маркази «Забони тоҷикӣ ва омӯзиши забонҳои хориҷӣ»