Душанбе, 21 ноябр, – АИ Корвон Иттилоот. Тоҷикистон, ки дорои захираҳои бузурги гидроэнергетикӣ мебошад, ба «оби калон» таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир карда, саъю кӯшишҳои асосӣ ва сармоягузориҳои байналмилалиро ба рушди неругоҳҳои барқи обӣ (НБО) равона месозад.
Диверсификатсияи бастаи энергетикӣ тавассути истифодаи энергияи офтоб ва бод метавонад устуворӣ ва боэътимодии таъминоти барқро ба таври назаррас афзоиш диҳад. Тоҷикистон, ки тақрибан 300 рӯзи офтобӣ дар як сол дорад, дорои иқтидори бузурги амалан истифоданашуда барои рушди энергетикаи офтобӣ мебошад.
Тибқи арзёбиҳои пешакии Вазорати энергетика, иқтидори солонаи истифодаи энергияи офтоб ба 3103 млрд кВт/соат баробар аст. Агар аз имкониятҳои мавҷуда самаранок истифода бурда шавад, мумкин аст то андозае аҳолии минтақаҳои кишвар бо неруи барқ таъмин гарданд.
Тибқи ҳисоботи пешниҳодшуда, барои расидан ба Ҳадафҳои рушди устувор (ҲРУ) дар соҳаи энергетика зарурати гузариши бунёдӣ дар истеҳсол, тақсим ва истеъмоли энергия ба миён меояд, ки бояд бо сармоягузориҳои назаррас ва сиёсати дурандешона дастгирӣ карда шавад.
Минтақаи Осиёи Марказӣ ба давраи нави рушди энергетикӣ ворид мешавад, ки дар он манбаъҳои барқароршаванда, технологияҳои пешрафта ва ҳамкории байналмилалӣ нақши асосӣ доранд. Ҷаласаи 67-уми Шурои электроэнергетикии кишварҳои ИДМ, ки 20 ноябр дар Душанбе баргузор шуд, нишон дод, ки Тоҷикистон бо суръати баланд мавқеи худро дар бахши энергетика тақвият медиҳад ва ба ислоҳоти стратегӣ такя мекунад.
Дар ҷаласа таъкид шуд, ки Тоҷикистон то соли 2030 иқтидори неругоҳҳои офтобӣ ва бодиро ба на камтар аз 3000 МВт мерасонад.
Ин иқдом посух ба тағйирёбии даврии талабот ба неру мебошад: дар тирамоҳу зимистон, вақте истеъмол зиёд ва сатҳи оби дарёҳо кам мешавад, неруи офтобӣ ва бодӣ метавонад устувории низоми энергетикиро таъмин намояд.
Ҷаласа бо иштироки вазирони энергетикаи кишварҳои ИДМ, намояндагони ШОС ва роҳбарони ширкатҳои энергетикӣ баргузор гардид.
Мавзӯъҳои асосии муҳокима:
- такмили механизмҳои ҳамкории кишварҳои ИДМ ва ШОС;
- мувофиқасозии «Стратегияи рушди комплекси сӯзишворӣ-энергетикӣ то соли 2035» (бо дурнамо то 2050);
- рақамикунонӣ ва баланд бардоштани эътимоднокии шабакаҳои энергетикӣ.
Тоҷикистон дар соли 2025 раёсати Шуроро ба уҳда дорад, ки мавқеи кишварро дар diplomacy энергетикӣ тақвият медиҳад.
Тавре вазир Далер Ҷумъа қайд кард, аз соли 2000 то имрӯз дар Тоҷикистон беш аз 20 лоиҳаи энергетикӣ амалӣ шудааст, ки ҳаҷми умумии сармоягузорӣ зиёда аз 2,5 млрд доллар мебошад.
Лоиҳаҳо дохил мекунанд:
- бунёди иқтидорҳои нави истеҳсолӣ;
- таҷдид ва навсозии зеристгоҳҳо ва хатҳои барқ;
- ҷорӣ намудани низоми муосири ҳисоббаробаркунӣ;
- такмили инфрасохтори энергетикӣ дар тамоми зинаҳо.
Таҷдиди ҳамгироии энергетикӣ ҷараён дорад:
- моҳи июни соли 2024 ҷанубу ғарби Тоҷикистон ба низоми ягона пайваст шуд;
- пайвастшавии қисмати шимолӣ барои нимаи аввали соли 2026 пешбинӣ шудааст;
- раванди амалӣ шудани лоиҳаи минтақавии CASA-1000 идома дорад.
Сохтмони Нерӯгоҳи барқи обии «Роғун» бо иқтидори 3780 МВт ҳамчун лоиҳаи аср идома дорад ва омили асосии мустақилияти энергетикии кишвар ба ҳисоб меравад.
Дар ҷаласа масъалаи таҳкими робитаҳо бо Русия баррасӣ шуд. Илова бар ин, Тоҷикистон ва Узбекистон сохтмони ду НБО-ро дар дарёи Зарафшон тарҳрезӣ доранд, ки он ба рушди минбаъдаи минтақа мусоидат мекунад.
Шурои электроэнергетикии ИДМ беш аз 30 сол аст, ки ҳамчун майдони асосии ҳамоҳангсозӣ, баррасии стандартҳо, рақамикунонӣ ва рушди манбаъҳои барқароршаванда фаъолият мекунад.
Ҷаласаи Душанбе нишон дод, ки кишварҳои минтақа ба марҳалаи нави рушди энергетикӣ ворид мешаванд — марҳалае, ки дар он устуворӣ, ҳамгироӣ ва технологии пешрафта нақши марказӣ доранд.
АКС: Аз манбаъҳои боз