Душанбе, 08 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Ширкати таҳлилӣ Cloudwards рейтинги ҷаҳонии озодии интернетро нав кард, ки дар он дастрасии онлайн-контент, имкониятҳои озоди баён ва истифодаи технологияҳои убури монеаҳо арзёбӣ мешавад. Дар байни кишварҳои Осиёи Марказӣ баландтарин нишондиҳанда ба Тоҷикистон тааллуқ гирифт, дар ҳоле ки Туркманистон пасттарин натиҷаро нишон дод.
Экспертҳо кишварҳоро аз рӯи чор меъёри асосӣ арзёбӣ карданд:
- Дастрасӣ ба хидматҳои торрентӣ;
- Имконият барои дидани сайтҳои дорои мундариҷаи калонсолон;
- Озодии баён дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва дигар платформаҳои онлайн;
- Ҳузур ё набудани маҳдудиятҳои VPN.
Ҳар як кишвар ба миқёси 0 то 100 имтиёз мегирифт — ҳар қадар баланди нишондиҳанда, озодии бештар барои истифодабарандагон.
Тоҷикистон 56 балл гирифт, ки онро дар миёни рейтинги ҷаҳонӣ дар сатҳи миёна қарор медиҳад — дар муқоиса, ИМА 64 балл гирифт.
Қирғизистон каме ақиб монд — 52 балл, ки ҳамоҳанг бо натиҷаи Британияи Кабир аст. Қазоқистон ва Ӯзбекистон нишондиҳандаҳои назаррас паст доштанд: 36 ва 24 балл, ҳамоҳанг бо Афғонистон.
Дар Туркманистон озодии интернет ҷиддитарин маҳдудиятҳоро дорад — танҳо 16 балл, ва аутсайдери мутлақи ҷаҳонӣ Кореяи Шимолӣ бо 0 балл мебошад. Русия, Эрон, Чин ва Покистон — ҳар кадом 4 балл гирифтанд.
Нишондиҳандаи Тоҷикистон на танҳо дар муқоисаи минтақавӣ, балки аз нигоҳи мантиқи умумии муҳити рақамӣ дар Осиёи Марказӣ низ ҷолиб аст.
Пешсаф шудани ҷумҳурӣ дар рейтинги Cloudwards на он қадар ба маънои озодии комили интернет, балки бештар ба он ишора мекунад, ки аз рӯи як қатор меъёрҳо маҳдудиятҳо дар ин кишвар нисбат ба ҳамсояҳо ҳанӯз нармтар боқӣ мондаанд.
Дар пасманзари Туркманистони нисбатан баста, маҳдудиятҳои мӯътадилтар дар Қазоқистон ва Ӯзбекистон, инчунин сатҳи нисбатан баланди дастрасӣ дар Қирғизистон, Тоҷикистон мавқеи миёнагиро ишғол мекунад — байни муҳити зери назорат ва фазои нисбатан бозтар.
Ин ҳолат нишон медиҳад, ки дар минтақа интернет танҳо як соҳаи технологӣ нест, балки як майдони сиёсӣ ҳам ҳаст: дараҷаи озодии он ҳарчи бештар ба нишонаи муносибати давлат ба иттилоот, гуфтугӯи ҷамъиятӣ ва идоракунии хатарҳо дар фазои онлайн табдил меёбад.
Ба қавли таҳлилгарон, нишондиҳандаҳои камтар аз 20 ишора ба цензураи интернет, маҳдуд кардани дастрасӣ ба шабакаҳои иҷтимоӣ ва платформаҳо мебошанд. Дар кишварҳои бо озодии интернет баланд, истифодабарандагон метавонанд озодона иттилоот мубодила кунанд, ки бевосита ба сатҳи ҳуқуқи шаҳрвандӣ ва бозбудии ҷомеа таъсир мерасонад.
Ҳеҷ кишваре дар ҷаҳон 100 балл нагирифт. Пешсафон 11 кишвар бо 92 балл буданд: аксарият аврупоӣ (Белгия, Дания, Финландия, Исландия, Лихтенштейн, Норвегия, Словакия) ва инчунин Зеландияи Нав, Коста-Рика, Суринам ва Тимори Шарқӣ.
Муаллифони таҳлил таъкид мекунанд, ки танзими оқилонаи интернет метавонад муфид бошад — масалан, барои муқобила бо таҳрикҳои нафратангез ва паҳншавии дезинформатсия. Аммо дар баъзе кишварҳо ин тадбирҳо ба цензураи шадид табдил меёбанд, истифодабарандагонро аз озодиҳои асосӣ маҳрум мекунанд. Дар баъзе ҳолатҳо шаҳрвандон барои нашрҳо ё изҳороти онлайн ҷарима, ҳабс ва маҳрумият аз озодӣ мекашанд.
АКС: https://uz.kursiv.media/