Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholishunoslik Jamg'armasi (UNFPA): Sharqiy Yevropa va Markaziy Osiyodagi ayollarning 67 foizi tug'ruq paytida zo'ravonlikka duch kelgan.

Dushanbe, 2026-yil 14-mart – Karavan Info axborot agentligi. Sharqiy Yevropa va Markaziy Osiyodagi ayollarning qariyb 70 foizi tug'ruq paytida turli xil noo'rin yoki hurmatsiz munosabatga duch kelgan. Bu haqda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholishunoslik jamg'armasi (UNFPA) tomonidan sog'liqni saqlash tizimidagi ayollar huquqlari bo'yicha e'lon qilingan yangi tadqiqot hisobotida aytilgan.

Tadqiqotga ko'ra, bir nechta mintaqaviy tibbiyot muassasalaridagi ayollar tug'ruq paytida hurmatli va xavfsiz tibbiy yordamning asosiy standartlarini buzish holatlariga duch kelishadi. Eng keng tarqalgan muammolar qatoriga bemorning roziligisiz amalga oshiriladigan tibbiy muolajalar, og'zaki zo'ravonlik, jismoniy bosim va maxfiylikni buzish kiradi.

Hisobotda bunday ko'rinishlar nafaqat ayollarning jismoniy salomatligiga, balki ularning psixologik farovonligiga, shuningdek, umuman sog'liqni saqlash tizimiga bo'lgan ishonch darajasiga jiddiy ta'sir ko'rsatishi mumkinligi ta'kidlangan.

UNFPA tomonidan o'tkazilgan tadqiqotga ko'ra, quyidagi ko'rsatkichlar aniqlandi:

Ayollarning 67 foizi tug'ruq paytida tibbiyot xodimlari tomonidan shafqatsiz yoki hurmatsiz munosabatda bo'lganliklarini xabar qilishdi;
Respondentlarning 48,1% o'zlarining xabardor roziligini olmasdan akusherlik muolajalarini – masalan, sezaryen yoki epizyotomiyani – boshdan kechirganliklarini aytishdi;
Ayollarning 24 foizi og'zaki zo'ravonlik yoki xo'rlovchi muomala holatlari haqida xabar berishgan;
taxminan o'n ayoldan bittasi jismoniy yoki jinsiy bosim holatlarini qayd etgan;
Respondentlarning 53,7% ilgari "akusherlik zo'ravonligi" tushunchasi haqida bilmaganliklarini tan olishdi;
Ayollarning atigi 2 foizi voqealar haqida rasman xabar bergan yoki shikoyat qilgan.

Mutaxassislarning ta'kidlashicha, rasmiy shikoyatlarning bunday past darajasi ayollarning o'z huquqlaridan bexabarligi, tibbiy muassasalardan qo'rqishlari yoki samarali shikoyatlar va bemorlarni himoya qilish mexanizmlarining yo'qligi bilan bog'liq bo'lishi mumkin.

Ushbu topilmalarni hisobga olgan holda, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholishunoslik jamg'armasi Yevropa Kengashi bilan birgalikda mintaqadagi hukumatlarni, shuningdek, tibbiyot xodimlarini akusherlik zo'ravonligining oldini olish va ayollar uchun tibbiy yordam sifatini yaxshilashga qaratilgan keng qamrovli strategiyalarni ishlab chiqishga chaqirdi.

Taklif etilayotgan choralar qatoriga quyidagilar kiradi:

bemorlarning huquqlarini himoya qilishga qaratilgan qonunchilik normalarini ishlab chiqish va qabul qilish;
tibbiy axloqiy me'yorlarga rioya qilinishi ustidan nazoratni kuchaytirish;
tibbiyot xodimlari uchun bemorlar huquqlari bo'yicha o'quv dasturlarini amalga oshirish;
shaffof hisobdorlik mexanizmlari va shikoyatlar tizimini yaratish;
homiladorlik va tug'ruq paytida ayollarning o'z huquqlari haqida xabardorligini oshirish.

UNFPA tug'ruq paytida ayollarga hurmat va insonparvarlik bilan munosabatda bo'lishni ta'minlash sifatli sog'liqni saqlash tizimining muhim elementi ekanligini ta'kidlaydi.

Tashkilot vakillari shunday ta'kidlashadi: "Bemorlarga hurmat bilan munosabatda bo'lish imtiyoz emas, balki ayollarga yuqori sifatli yordam ko'rsatish va ularning qadr-qimmatini himoya qilishning zaruriy shartidir".

Mutaxassislarning fikricha, bunday choralarni amalga oshirish sog'liqni saqlash tizimiga ishonchni oshiradi, akusherlik yordami sifatini yaxshilaydi va mintaqadagi tibbiyot muassasalarida ayollarning asosiy huquqlariga hurmatni ta'minlaydi.

FOTO: Sun'iy intellekt yaratildi