Dushanbe, 2026-yil 5-yanvar — Karavan Info axborot agentligi. Insoniyat "ekologik burilish nuqtasi"ga tez yaqinlashmoqda, ammo global ekologik inqirozning oldini olish uchun imkoniyatlar oynasi hali ham ochiq. Bu xulosaga Birlashgan Millatlar Tashkilotining Atrof-muhit dasturi (YUNEP) o'zining yangi "Global atrof-muhit istiqbollari, yettinchi nashr: Biz tanlagan kelajak" hisobotida keldi.

Hujjatda atrof-muhitning yomonlashuvi endi mavhum tahdid emasligi ta'kidlangan. Bu inson salomatligiga bevosita ta'sir qiladi, milliy iqtisodiyotlarning barqarorligiga putur yetkazadi va sayyoramizning uzoq muddatli kelajagini shubha ostiga qo'yadi. Havo va suvning ifloslanishi, iqlim o'zgarishining tezlashishi va biologik xilma-xillikning yo'qolishi "uch karra sayyoraviy inqiroz" deb ataladigan holatni tashkil etadi, uning oqibatlari dunyoning har bir mintaqasida seziladi.

Shu bilan birga, hisobot mualliflari ushbu salbiy stsenariy muqarrar emasligini ta'kidlaydilar. Uning oldini olishning kaliti beshta o'zaro bog'liq tizim – iqtisodiy va moliyaviy, energetika, oziq-ovqat, materiallar va chiqindilarni boshqarish hamda atrof-muhitni boshqarishni chuqur va muvofiqlashtirilgan o'zgartirish sifatida belgilangan. UNEP hisob-kitoblariga ko'ra, bunday islohotlarni amalga oshirish 2050-yilga kelib to'qqiz milliongacha erta o'limning oldini olish, taxminan 100 million kishini qashshoqlikdan qutqarish va 200 million kishining to'yib ovqatlanmaslik darajasini kamaytirishi mumkin.

Hisobotda yalpi ichki mahsulotga tor e'tibor qaratishga asoslangan dominant rivojlanish modelini qayta ko'rib chiqishga alohida urg'u berilgan. Mutaxassislar tabiiy resurslar va ekotizim xizmatlarining haqiqiy qiymatini hisobga olishga, shuningdek, hozirda tabiatga zarar yetkazadigan va ekologik xavflarni kuchaytiradigan yillik subsidiyalarni qayta taqsimlashga chaqirmoqdalar.

Ustuvor yo'nalishlar qatoriga qayta tiklanadigan energiya manbalarini jadal rivojlantirish, energiya samaradorligini oshirish, aylanma iqtisodiyot tamoyillarini joriy etish va biznes va fuqarolar tomonidan ekologik mas'uliyatli xatti-harakatlarni rag'batlantirish kiradi. Ekotizimlarni himoya qilish va tiklash ikkinchi darajali maqsad sifatida emas, balki barqaror rivojlanishning asosi sifatida qaraladi.

YuNEP ta'kidlashicha, faqat keng qamrovli, ilmiy asoslangan va global miqyosda muvofiqlashtirilgan yondashuv ekologik muammolarning oldini olishga va kelajak avlodlar uchun munosib hayot sharoitlarini saqlab qolishga yordam beradi.

FOTO: BMT yangiliklari veb-sayti