Dushanbe, 2026-yil 2-aprel – Karavan Info axborot agentligi. Mobillikning ortib borishi va globallashuv sharoitida o'smir migrantlarning moslashuvi masalasi nafaqat ijtimoiy, balki butun mamlakatlar kelajagi uchun strategik masalaga aylanib bormoqda.
Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetida o'tkazilgan yangi tadqiqot Rossiyadagi tojik o'smirlarining nafaqat moslashib borayotgani, balki "ikki tomonlama identifikatsiya"ning noyob modelini ham rivojlantirayotgani haqida ko'p qirrali manzarani ochib beradi.
Moslashish shunchaki qiyinchilik emas, balki o'sish jarayoni sifatida
Tadqiqot muallifi, Psixologiya fakulteti magistratura talabasi Regina Gilyazyeva boshqa mamlakatga ko'chib o'tish ulg'ayish jarayonini murakkablashtirishi, ammo shu bilan birga imkoniyatlar ufqini kengaytirishini ta'kidlaydi.
Tojikiston Respublikasining Rossiyadagi elchixonasi tomonidan qo'llab-quvvatlangan tadqiqotda 12 yoshdan 18 yoshgacha bo'lgan o'smirlar ishtirok etdi. Bu yosh oralig'i bizga moslashish strategiyalaridagi farqlarni aniqlash imkonini berdi — yangi muhitga kirishning dastlabki bosqichlaridan tortib, jamiyatdagi o'rnini yanada yetukroq tushunishgacha.
Moskva imkoniyatlar maydoni sifatida
Tadqiqot ishtirokchilarining aksariyati uchun Moskva nafaqat yuqori raqobatbardosh metropol, balki o'zini o'zi anglash muhiti ham bo'lgan. O'smirlar maktab hayotida faol ishtirok etadilar, sport to'garaklariga qatnaydilar va turli mamlakatlardan kelgan tengdoshlari bilan ijtimoiy doiralarini kengaytiradilar.
Bu muhit moslashuvchan fikrlash, muloqot qobiliyatlari va madaniyatlararo tushunishni rivojlantirishga yordam beradi – bu fazilatlar zamonaviy dunyoda muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Psixologik farovonlik va maktab omili
Tadqiqotning asosiy natijalaridan biri shundaki, aksariyat o'smirlar yuqori darajadagi moslashuvni namoyish etadilar. Ular o'zlariga ishonchli, hissiy jihatdan qulay va ta'lim jarayonida faol ishtirok etadilar.
Shu nuqtai nazardan, maktab shunchaki ta'lim muassasasi emas, balki ijtimoiylashuv maydoni sifatida ham xizmat qiladi. Aynan shu yerda o'smirlar o'z fikrlarini bildirishni, o'z pozitsiyalarini himoya qilishni va muloqotni o'rnatishni o'rganadilar.
Shuni ham ta'kidlash kerakki, respondentlarning deyarli yarmi do'stlik o'rnatishda hech qanday qiyinchiliklarga duch kelmaganliklarini aytishgan, qolganlari esa bu jarayonni vaqt masalasi deb bilishgan. Bundan tashqari, ishtirokchilarning hech biri o'zini to'liq yolg'iz his qilganini aytmagan – bu nisbatan qo'llab-quvvatlovchi ijtimoiy muhitni ko'rsatadigan ko'rsatkich.
Ikki madaniyat – bitta shaxs
Tadqiqotda milliy oʻzlikni saqlab qolish mavzusi alohida oʻrin tutadi. Oʻsmirlar oʻz ona tili, anʼanalari va madaniy kodlarining muhimligini taʼkidlaydilar.
Natijada, tojik va rus o'ziga xosliklarining uyg'un aralashmasi shakllanadi — bu mojaro emas, balki sintez. Bu "madaniy dualizm" zaiflik emas, balki raqobatbardosh ustunlikka aylanadi: o'smirlar turli qadriyatlar tizimlarini yaxshiroq tushunishadi va madaniyatlar o'rtasida vositachilik qila oladilar.
Rivojlanish uchun resurs sifatida qiyinchiliklar
Asosiy qiyinchiliklar qatorida ishtirokchilar an'analar, xulq-atvor normalari va kundalik odatlardagi farqlarni ta'kidladilar. Biroq, aksariyat o'smirlar bu farqlarni to'siq sifatida emas, balki o'z dunyoqarashlarini kengaytirish va bag'rikenglikni rivojlantirish imkoniyatlari sifatida qabul qilishlari muhimdir.
Ushbu yondashuv qiyinchiliklarni shaxsiy o'sish uchun resurslarga aylantirishga qodir bo'lgan yetuk va moslashuvchan fikrlashning rivojlanishini namoyish etadi.
Oila, til va qo'llab-quvvatlash institutlarining roli
Tadqiqotda ta'kidlanishicha, oilaning qo'llab-quvvatlashi va rus tilini bilishi muvaffaqiyatli moslashishning asosiy omillari bo'lib qolmoqda. Ularning til bilishi qanchalik yuqori bo'lsa, o'smirlar o'zlarining ta'lim va ijtimoiy muhitlarida o'zlarini shunchalik ishonchli his qilishadi.
Institutsional qo'llab-quvvatlash mexanizmlari ham muhim rol o'ynaydi. Xususan, Tojikiston Respublikasining Rossiyadagi elchixonasi nafaqat bunday tadqiqotlarni osonlashtiradi, balki o'smirlar uchun madaniy makon yaratadi.
Bunga 2026-yil 19-mart kuni Moskvada Navro'zni nishonlashga bag'ishlangan bayram tadbiri yorqin misol bo'la oladi. Bunday tadbirlar mahalliy madaniyat bilan aloqani saqlab qolishga yordam beradi va shu bilan birga madaniyatlararo muloqotni rivojlantiradi.
Kelajak avlodi: Ikki mamlakat uchun resurs
O'smirlarning hikoyalari shuni ko'rsatadiki, moslashish shunchaki qiyinchiliklarni yengib o'tish emas. Bu shaxsiy o'sish, ufqlarni kengaytirish va yangicha fikrlash tarzini rivojlantirish yo'lidir.
Rossiyadagi tojik o'smirlari endi shunchaki ikkinchi avlod migrantlari emas. Ular ikki madaniyatning tashuvchisi bo'lib, turli dunyolarni bog'lash, gumanitar aloqalarni mustahkamlash va o'zaro tushunish makonini rivojlantirishga qodir.
Uzoq muddatda aynan shu yoshlar Tojikiston va Rossiya uchun asosiy resursga aylanadi. Ular milliy an'analarni saqlab qolishadi, lekin shu bilan birga global miqyosda fikrlashadilar.
Va bu ularning asosiy kuchi, raqobatbardosh ustunligi va mubolag'asiz, ularning umumiy kelajagining asosidir.
FOTO: Regina Gilyaziyeva