Dushanbe, 2026-yil 21-mart – Karavan Info axborot agentligi. Xalqaro Navroʻz bayrami xalqlar oʻrtasidagi asosiy madaniy koʻprik sifatidagi mavqeini mustahkamlashda davom etmoqda, mamlakatlar va diasporalarni umumiy tarixiy va gumanistik qadriyatlar atrofida birlashtiradi.
Buning yana bir tasdig'i 19-mart kuni Tojikiston Respublikasining Rossiyadagi elchixonasi tashabbusi bilan Moskvada tashkil etilgan Navro'z bayramining tantanali ravishda nishonlanishi bo'ldi.
Tojikiston Respublikasining Rossiyadagi Favqulodda va Muxtor elchisi Davlatshoh Gulmahmadzodaning so'zlariga ko'ra, o'n yildan ko'proq vaqt oldin, Birlashgan Millatlar Tashkilotining tegishli rezolyutsiyasi tufayli Navro'z xalqaro bayram maqomini oldi va har yili 21 mart kuni ushbu qadimiy tsivilizatsiya joylashgan mamlakatlarda keng nishonlanadi.
Uning so'zlariga ko'ra, aynan Tojikiston davlat mustaqilligi yillarida, Tojikiston Respublikasi Prezidenti, Millat yetakchisi Imomali Rahmonning faol tashabbuslari tufayli Navro'z butun dunyoda tan olindi. Bugungi kunda u dunyoning ko'plab mamlakatlarida nishonlanadi va Tojikistonning o'zida Navro'z bayramini nishonlash uchun maxsus joylar yaratilgan bo'lib, ularda bayramlar ayniqsa keng miqyosda o'tkaziladi va xorijiy mehmonlarni jalb qiladi.
Elchi shuningdek, davlat rahbarining 2025-yil 16-dekabrda parlamentga qilgan murojaatida Dushanbeda Xalqaro Navro'z markazini tashkil etish bo'yicha ko'rsatmasini eslatdi. Ushbu markaz nafaqat madaniy, balki ilmiy platformaga aylanishi, qiyosiy madaniyatshunoslikni rivojlantirishga yordam berishi kutilmoqda.
Ta'kidlanishicha, Navro'z hozirda 22 mamlakatda nishonlanadi va har bir xalq o'z bayramiga o'ziga xos elementlarni olib keladi. Ushbu xilma-xillikni ilmiy o'rganish madaniy integratsiya jarayonlarini va globallashuv sharoitida an'analarning moslashishini chuqurroq tushunish imkonini beradi.
Moskva tadbirining madaniy dasturi milliy hunarmandchilik — so'zana, an'anaviy kiyimlar, musiqa asboblari va boshqa hunarmandchilik buyumlari ko'rgazmalarini o'z ichiga oldi. Ko'rgazmalar Tojikiston madaniyat markazi tomonidan tashkil etildi va ularga Tojikiston haqida video taqdimotlar hamrohlik qildi.
Mehmonlar uchun Navro'zning kelib chiqishiga bag'ishlangan boy konsert dasturi va teatrlashtirilgan tomosha ham namoyish etildi. Tojikistonlik san'atkorlarning chiqishlari bahor ruhi va milliy tus bilan to'yingan bayramona muhit yaratdi.
Ishtirokchilar, ayniqsa, yangilanish, farovonlik va uyg'unlik falsafasini aks ettiruvchi bayramning asosiy ramzlari haqida ma'lumot olishga qiziqish bildirdilar.
Tadbir davomida bayramning tarixiy konteksti ham taqdim etildi. Ta'kidlanishicha, Buyuk Kir va Doro I hukmronlik qilgan davrdayoq Navro'z davlat darajasida Persepolisning tantanali zallarida, jumladan, mashhur Sadsutun saroyida turli ijtimoiy qatlamlar va san'at namoyandalari ishtirokida nishonlangan.
Eslatib o'tamiz, Tojikiston tashabbusi bilan Navro'z 2009-yil 30-sentabrda va 2010-yil 23-fevralda BMTning 64-sessiyasida rasman Xalqaro kun deb e'lon qilingan. Bundan tashqari, YuNESKO uni Insoniyatning nomoddiy madaniy merosi reprezentativ ro'yxatiga kiritgan.
Bugungi kunda olti ming yildan ortiq tarixga ega Navro'z tojik xalqining madaniy o'ziga xosligining muhim qismi bo'lib qolmoqda. Uning an'analari – gushingiri, buzkashi va aspdavoni kabi xalq o'yinlaridan tortib, oilaviy marosimlargacha – avloddan-avlodga o'tib kelmoqda, davr bilan aloqani saqlab qolmoqda va milliy o'ziga xoslikni mustahkamlamoqda.
Shunday qilib, Moskvada Navro'zni nishonlash nafaqat jonli madaniy tadbirga aylandi, balki an'analar xalqaro muloqot va o'zaro tushunish vositasi bo'lib xizmat qilishi mumkinligining yaqqol namunasi ham bo'ldi.
Surat: Tojikiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi