Dushanbe, 2026-yil 3-fevral — Karavan Info axborot agentligi. Tojikiston hukumati 2026–2030-yillarga mo'ljallangan Davlat investitsiya dasturini tasdiqladi, unda umumiy qiymati 15,7 milliard dollar bo'lgan 864 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilishi ko'zda tutilgan. Hujjatning asosiy maqsadi ustuvor iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish uchun mahalliy va xorijiy investitsiyalarni jalb qilishdir.
Biroq, loyihalarning katta qismi hali aniq moliyalashtirish manbalariga ega emas. Dastur mualliflarining so'zlariga ko'ra, 11 milliard dollardan ortiq qiymatdagi loyihalar xalqaro donorlar va xususiy sektor uchun ochiq bo'lib qolmoqda, bu esa investorlarning faol ishtiroki uchun imkoniyatlar yaratadi.
Eng katta investitsiya hajmi energetika sektoriga rejalashtirilgan — umumiy dasturning 41% (37 ta loyiha uchun 6,4 milliard dollar). Transport sektori 22% (3,5 milliard dollar) bilan ikkinchi o'rinda turadi. Undan keyin qishloq xo'jaligi va sug'orish (13%), suv ta'minoti va sanitariya (8%), shuningdek, ta'lim, fan va sog'liqni saqlash sohalari keladi.
Rejaga ko'ra, 10,1 milliard dollarlik 801 ta loyiha grantlar va texnik yordam orqali, 5,6 milliard dollarlik 63 ta loyiha esa kreditlar va aralash moliyalashtirish orqali amalga oshiriladi. Biroq, atigi 4,3 milliard dollarlik 125 ta loyiha uchun moliyalashtirish manbalari aniqlangan, 11,4 milliard dollarlik 739 ta loyiha esa hali ham investorlarni qidirmoqda.
Dastur mamlakatning qayta tiklanadigan energiya sohasidagi noyob salohiyatini ta'kidlaydi. Hozirgi kunda elektr energiyasining 98 foizi qayta tiklanadigan manbalardan ishlab chiqariladi va 2032-yilga kelib bu ko'rsatkichni 100 foizga yetkazish maqsad qilingan.
Gidroelektr energiyasi salohiyati yiliga 527 milliard kVt/soatni tashkil etadi, ammo uning atigi 5 foizi o'zlashtirilgan. Mamlakat shuningdek, quyosh va shamol energiyasi uchun ham katta salohiyatga ega bo'lib, mintaqadagi eng yirik elektr energiyasi eksportchisiga aylanish istiqbollarini ochib beradi.
Avvalgi dasturning (2021–2025) amalga oshirilishi sezilarli natijalar berdi: o'rtacha yillik iqtisodiy o'sish 8,5% ni tashkil etdi, 2024-yilda yalpi ichki mahsulot 153,4 milliard somoniyga yetdi, besh yil ichida xorijiy investitsiyalar 11,4 milliard dollarga yetdi va qashshoqlik darajasi 26,3% dan 20,4% gacha kamaydi. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, Tojikiston so'nggi 15 yil ichida qashshoqlik darajasi eng tez pasaygan o'nta davlat qatoriga kiradi.
Rasmiylar davlat-xususiy sheriklikni kengaytirish va investorlar uchun imtiyozlarga umid qilmoqda. 503 million somoniydan ortiq qiymatdagi o'n beshta shartnoma imzolandi, bu esa 667 dan ortiq ish o'rinlarini yaratdi. Mamlakatda beshta erkin iqtisodiy zonalar mavjud bo'lib, ularda 107 ta kompaniya ro'yxatdan o'tgan. Investorlarga soliq va bojxona imtiyozlarini o'z ichiga olgan 240 dan ortiq kafolatlar va imtiyozlar taklif etiladi.
Dasturning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi energetika, transport, qishloq xoʻjaligi, raqamli iqtisodiyot va ijtimoiy sohalarni rivojlantirishni tezlashtiradi, shu bilan birga cheklangan byudjet resurslarini saqlab qoladi, barqaror oʻsishni taʼminlaydi va mamlakatning iqtisodiy xavfsizligini mustahkamlaydi.
FOTO: Asia Plus