Dushanbe, 2026-yil 15-fevral – Karavan Info axborot agentligi. Tojikiston va Oʻzbekiston energetika vazirlarining “Tojikistonni Markaziy Osiyoning yagona energetika tizimiga (UES CA) qayta ulash” loyihasini amalga oshirishga bagʻishlangan strategik muhim uchrashuvi Toshkentda boʻlib oʻtdi.

Tojikiston Respublikasi Energetika va suv resurslari vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, Tojikiston energetika va suv resurslari vaziri Daler Humba va O'zbekiston energetika vaziri Jo'rabek Mirzomahmudov o'rtasidagi uchrashuv ikki tomonlama hamkorlikni chuqurlashtirish, qo'shma loyihalarni muvofiqlashtirish va mintaqa elektr tizimining ishonchliligini oshirishga qaratilgan.

Tomonlar davlat rahbarlari — Tojikiston Prezidenti Imomali Rahmon va Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning tashabbusi va siyosiy irodasi tufayli barcha sohalarda, jumladan, energetika sohasida ikki tomonlama munosabatlar strategik tus olib, jadal rivojlanayotganini taʼkidladilar.

Kuz va qishda, elektr tarmog'idagi yuklama eng yuqori cho'qqisiga chiqqan paytda, elektr energiyasi eksporti va importini sinxronlashtirishga alohida e'tibor qaratildi. Tojikistonning Markaziy Osiyo Yagona Energetika Tizimiga qayta ulanishi resurslarni taqsimlashni optimallashtirish, gidroelektrostansiyalar va issiqlik elektr stansiyalarining samaradorligini oshirish va iste'molning mavsumiy tebranishlariga bog'liqlikni kamaytirishi kutilmoqda.

Markaziy Osiyoning Yagona Energetika Tizimi Sovet Ittifoqi davrida mintaqa mamlakatlarining energiya resurslarini birlashtirish uchun yaratilgan. SSSR parchalanib ketganidan keyin ko'plab mamlakatlar hamkorlikni davom ettirdilar, ammo vaqti-vaqti bilan muvofiqlashtirishdagi uzilishlar elektr energiyasi tanqisligi va eksport qiyinchiliklariga olib keldi.

Mutaxassislar Tojikistonning zamonaviy Markaziy Osiyo Yagona Energetika Tizimiga (YEAIK) integratsiyalashuvini energetika bozorini barqarorlashtirish, iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash va mintaqaning energiya xavfsizligini oshirish yo'lidagi qadam sifatida ko'rishmoqda.

Tahlilchilarning fikricha, loyihaning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi quyidagilar uchun imkoniyatlar yaratadi:

• Mavsumga qarab mamlakatlar o'rtasida elektr energiyasining muvozanatli taqsimlanishi;
• Gidroelektr va issiqlik elektr stansiyalariga yukni optimallashtirish orqali ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish;
• Eksport salohiyatini, xususan, qo'shni davlatlar bozorlariga kengaytirish;
• Mintaqaviy hamkorlikni va infratuzilmani rivojlantirishni, jumladan, keyingi avlod elektr uzatish liniyalari va podstansiyalarini mustahkamlash.

Uchrashuv yakunida vazirlar hamkorlikning hozirgi darajasidan mamnun ekanliklarini bildirib, ikki mamlakat xalqlari manfaatlariga qaratilgan qardoshlik va strategik aloqalarni yanada mustahkamlashga tayyor ekanliklarini tasdiqladilar.

Surat: Tojikiston Respublikasi Energetika va suv resurslari vazirligi