Душанбе, 07 январ, – АИ «Корвон Иттилоот». Тоҷикистон дар рейтинги глобалии «Занон, сулҳ ва амният» (Women, Peace and Security Index, WPS) барои соли 2025/26 мақоми 89-ро аз 181 кишвар соҳиб шуд ва 0,685 хол гирифт. Ин мавқеъ нишон медиҳад, ки дар кишвар вазъияти мураккаб аст: амнияти баланд дар ҳаёти рӯзмарра бо сатҳи пасти ҳифзи ҳуқуқ ва дастрасӣ ба адолат ҳамроҳ аст.
Дар муқоиса бо ҳамсояҳои Осиёи Марказӣ, Тоҷикистон дар миёнаи рейтинг қарор дорад: Қазоқистон — мақоми 72 (0,722), Туркманистон — 74 (0,720), Қирғизистон — 84 (0,697), Ӯзбекистон — 98 (0,674). Ин фарқ нишон медиҳад, ки минтақа бо мушкилоти умумӣ дар таъмини баробарӣ ва ҳифзи занон рӯбарӯ аст, вале ҳар кишвар дорои қувват ва нуқсонҳои хоси худ мебошад.
Яке аз дастовардҳои намоёни Тоҷикистон дар индекс амнияти рӯзмарра мебошад: 93% занон изҳор доштанд, ки вақте танҳо шаб дар маҳаллаи худ ҳаракат мекунанд, худро бехатар эҳсос мекунанд. Дар ин нишондиҳанда кишвар аз ҳамсояҳои минтақавӣ пешсаф шуд.
Аммо натиҷаҳо дар соҳаи ҳуқуқ ва ҳифз камтар мусбатанд: дастрасӣ ба адолат танҳо 0,7 аз 0–4 баҳо гирифт, ки пасттарин нишондиҳанда дар гурӯҳ гардид. Дар байни нишондиҳандаҳои ҳассос — зӯроварӣ аз ҷониби ҳамсар: 14% занон дар бораи он гузориш доданд, ки ин низ аз натиҷаҳои ҳамсояҳо бадтар буд.
Индекси WPS 13 нишондиҳандаро дар бар мегирад, ки ба се гурӯҳ тақсим мешаванд: иштироки занон дар ҳаёти ҷомеа, адолат ва амният, ҳамчунин имконият ва ҳуқуқҳои иқтисодӣ. Холи ниҳоӣ аз 0 то 1 тағйир меёбад, ки нишондиҳандаи баландтар нишондиҳандаи беҳтар дар ҷомеа мебошад. Таҳқиқро Институти Донишгоҳи Ҷорҷтаун оид ба занон, сулҳ ва амният (GIWPS) ва Институти таҳқиқоти сулҳ дар Осло (PRIO) бо дастгирии ҳукумати Норвегия омода кардаанд.
Коршиносон таъкид мекунанд, ки нишондиҳандаҳои Тоҷикистон фарҳанги амнияти шахсиро нишон медиҳанд, аммо зарур аст, ки ислоҳот дар соҳаи ҳифзи ҳуқуқ, мубориза бо зӯроварии хонаводагӣ ва васеъ кардани имкониятҳои занон дар иқтисод ва сиёсати кишвар анҷом дода шавад. Ин вазифаи муҳим барои ҳукумат ва ҷомеа боқӣ мемонад.
АКС: telegra.ph