Душанбе, 05 май, – АИ «Корвон Иттилоот».  Дар Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи Мойоншо Назаршоев Маркази зеҳни сунъӣ ифтитоҳ гардид. Тавре Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон хабар медиҳад, марказ бо таҷҳизоти махсус муҷаҳҳаз буда, барои кори амалии донишҷӯён ва устодон, ҳамчунин барои татбиқи лоиҳаҳо дар соҳаи технологияҳои рақамӣ пешбинӣ шудааст.

Дар назари аввал, сухан дар бораи як лоиҳаи навбатии инфрасохторӣ дар низоми таҳсилоти олӣ меравад. Аммо дар маънои васеътар ифтитоҳи чунин марказ дар Хоруғ як тамоюли муҳимро инъикос мекунад — самти гузариш ба рақамикунонӣ, ки имрӯз ҳамчун яке аз афзалиятҳои рушди давлатӣ матраҳ мегардад. Зеҳни сунъӣ дигар танҳо мавзӯи марказҳои бузурги технологӣ нест: он тадриҷан ба донишгоҳҳои минтақаҳо ворид мешавад, ки маҳз дар ҳамин ҷо заминаи кадрии иқтисоди рақамии оянда шакл мегирад.

Барои минтақаи кӯҳистон чунин иқдом аҳамияти хос дорад. Аз як тараф, он метавонад ба маркази ҷалби донишҷӯёне табдил ёбад, ки ба барномасозӣ, таҳлили додаҳо, автоматикунонӣ ва таҳқиқоти амалӣ таваҷҷуҳ доранд. Аз ҷониби дигар, метавонад нақши донишгоҳро ҳамчун маркази таълимӣ тақвият бахшад, ки на танҳо дониш медиҳад, балки муҳити таҳқиқоти илмӣ ва коркарди амалӣ низ фароҳам меорад. Аз ин ҷиҳат, ифтитоҳи марказро метавон ҳамчун талош барои эҷоди платформаи маҳаллӣ барои тайёр кардани мутахассисони насли нав арзёбӣ кард.

Бо вуҷуди ин, маҳз дар ҳамин ҷо суолҳое пайдо мешаванд, ки ҷавоб ба онҳо аз арзиши воқеии ин иқдом дарак медиҳанд. Дар иттилооти расмӣ ҳаҷми маблағгузории лоиҳа, манбаъҳои таъмини устувори он ва инчунин сатҳи омодагии кадрӣ барои кори пурраи марказ мушаххас нашудааст. Ҳол он ки барои чунин сохторҳо танҳо насби таҷҳизот ва эълони ифтитоҳ кофӣ нест. Муаллими соҳибихтисос ва роҳнамоёни дорои малакаҳои рӯз, навсозии мунтазами барномаҳо, дастрасӣ ба додаҳои муосир ва муҳити техникии муносиб зарур аст, то зеҳни сунъӣ на танҳо дар сатҳи намоишӣ, балки дар раванди воқеии таълим ва таҳқиқ истифода шавад.

Ҳамчунин масъалаи инфрасохтори рақамӣ низ муҳим боқӣ мемонад. Бидуни интернети устувор, дастрасӣ ба захираҳои ҳисоббарорӣ ва иртибот бо шабакаҳои байналмилалии илмӣ ва технологӣ, фаъолияти чунин марказ метавонад маҳдуд шавад. Ин бахусус барои минтақаҳое ҷиддист, ки имкониятҳои технологӣ дар онҳо нобаробар рушд мекунанд ва аз як қатор омилҳои беруна — аз сифати алоқа то дастрасии мутахассисон — вобаста мебошанд.

Аз ҳамин сабаб, ифтитоҳи Маркази зеҳни сунъӣ дар Донишгоҳи давлатии Хоруғро на танҳо ҳамчун як рӯйдоди рамзӣ, балки ҳамчун озмоиши самаранокии амалӣ арзёбӣ кардан лозим аст. Агар марказ ба майдони лоиҳаҳои воқеӣ, таҳқиқоти донишҷӯён ва тайёр кардани мутахассисони талаботманд табдил ёбад, он метавонад ба як унсури муҳими экосистемаи рақамии минтақа мубаддал гардад. Агар бошад, ки танҳо бо ифтитоҳи расмӣ ва бидуни дастгирии устувор маҳдуд монад, он гоҳ эҳтимол дорад дар қатори иқдомҳое қарор гирад, ки бештар барои ҳисобот муҳиманд, на барои тағйири воқеии раванди таълим.

Имрӯз чунин лоиҳаҳо махсусан дар минтақаҳо муҳиманд: дар ҷойҳое, ки дастрасӣ ба технологияҳои муосир метавонад на танҳо масъалаи рушд, балки омили баробарсозии имкониятҳо бошад. Маҳз дар ҳамин ҷо низ муаммои асосии маркази хоруғӣ қарор дорад — оё он ба абзори воқеии тағйирот табдил меёбад ё танҳо ба рамзи кӯтоҳмуддати рӯзномаи рақамӣ.

Акс: Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон