Душанбе, 26 май, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар шаҳри Душанбе дар ҳошияи Конфронси чоруми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028» Форуми байналмилалии «Занон ва об – 2026» баргузор гардид, ки ба яке аз майдонҳои муҳими «Раванди обии Душанбе» табдил ёфт.
Форум намояндагони сохторҳои давлатӣ, созмонҳои байналмилалӣ, ниҳодҳои молиявӣ, ҷомеаи илмӣ, ташкилотҳои гендерӣ ва ҳуқуқи инсонро барои баррасии яке аз мавзӯъҳои муҳимтарини рӯзномаи ҷаҳонии муосир — иштироки занон дар идоракунии захираҳои обӣ ва муқовимат ба таҳдидҳои иқлимӣ — муттаҳид намуд.
Дар солҳои охир масъалаи об бештар на танҳо ҳамчун мушкили экологӣ ё зербиноӣ, балки ҳамчун масъалаи баробарии иҷтимоӣ арзёбӣ мешавад. Маҳз занон дар бисёр кишварҳои ҷаҳон бештар аз ҳама паёмадҳои норасоии об, буҳронҳои иқлимӣ ва мушкилоти санитариро эҳсос мекунанд. Аз ҳамин ҷиҳат, Душанбе амалан пешниҳод намуд, ки ченаки гендерии сиёсати обӣ ба яке аз самтҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ табдил дода шавад.
Муовини Сарвазири Тоҷикистон Дилрабо Мансурӣ зимни суханронӣ таъкид кард, ки ҷумҳурӣ таҳти роҳбарии Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рӯзномаи ҷаҳонии вобаста ба об ва иқлимро фаъолона пеш мебарад.
Ба гуфтаи ӯ, ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон дар сатҳи Созмони Милали Муттаҳид ба муттаҳид сохтани талошҳои ҷомеаи ҷаҳонӣ барои ҳалли масъалаҳои захираҳои обӣ, обшавии пиряхҳо ва амнияти иқлимӣ равона шудаанд.
Таваҷҷуҳи махсуси иштирокчиён ба омори нигаронкунандаи ҷаҳонӣ ҷалб гардид. Имрӯз зиёда аз 2,2 миллиард нафар дар ҷаҳон ба оби нӯшокии бехатар дастрасӣ надоранд ва беш аз 3,5 миллиард нафар аз хизматрасониҳои муносиби санитарӣ маҳруманд. Дар чунин шароит бештар аз ҳама занон ва духтарон аз буҳрони об зарар мебинанд.
Дар форум зикр гардид, ки соли 2023 тақрибан 380 миллион зан ва духтар дар шароити фишори баланди обӣ зиндагӣ мекарданд ва то соли 2050 ин рақам метавонад то 674 миллион нафар афзоиш ёбад. Ҳар рӯз занон ва кӯдакон дар саросари ҷаҳон барои овардани об тақрибан 200 миллион соат вақт сарф мекунанд — нишондиҳандае, ки имрӯз ҳамчун яке аз аломатҳои нобаробарии иҷтимоии ҷаҳонӣ арзёбӣ мешавад.
Раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Бунафша Файзиддинзода таъкид намуд, ки дар Тоҷикистон масъалаҳои об, иқлим ва таҳкими нақши занон дар маркази таваҷҷуҳи давлат қарор доранд. Ба гуфтаи ӯ, имрӯз занон ба иштирокчиёни муҳими ташаббусҳои экологӣ, истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ ва пешбурди рушди устувор табдил меёбанд.
Яке аз ҷанбаҳои муҳими байналмилалии форум иштироки сохтори «СММ — занон» буд. Роҳбари Дафтари робитаҳои «СММ — занон» дар Осиёи Марказӣ Ҷерен Гювен Гурес ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистонро намунаи ҳамкории муассири ҷаҳонӣ дар соҳаи об ва иқлим арзёбӣ намуд.
Ӯ таъкид кард, ки иштироки занон дар идоракунии захираҳои обӣ ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим имрӯз ба яке аз самтҳои калидии сиёсати байналмилалии рушди устувор табдил ёфтааст. Ба арзёбии коршиносони байналмилалӣ, маҳз ҷалби занон ба раванди қабули қарорҳо метавонад самаранокии барномаҳои экологӣ ва иҷтимоиро баланд бардорад.
Форум нишон дод, ки Душанбе доираи «дипломатияи об»-ро тадриҷан васеъ намуда, ба он масъалаҳои баробарии гендерӣ, технологияҳои рақамӣ ва рушди инноватсиониро ворид мекунад. Дар ҷаласаҳои панелӣ иштирокчиён масъалаҳои таъсиси механизмҳои молиявӣ барои дастгирии занони соҳибкор, истифодаи зеҳни сунъӣ дар бахши об, инчунин ҳамкории байналмилалӣ дар самти ҳифзи пиряхҳо ва рушди ҳамкории фаромарзиро баррасӣ карданд.
Яке аз натиҷаҳои муҳими форум қабули Эъломияи Душанбеи «Занон ва об» ва оғози расмии фаъолияти Шабакаи шарикии «Занон ва об» гардид. Ин қарорҳо амалан заминаи таъсиси платформаи устувори байналмилалиро барои пешбурди рӯзномаи гендерӣ дар бахши об гузоштанд.
Форум бори дигар собит намуд, ки «Раванди обии Душанбе» тадриҷан на танҳо ба минбари баррасии таҳдидҳои иқлимӣ, балки ба маркази байналмилалии ташаккули равишҳои нави иҷтимоӣ ва гуманитарӣ дар масъалаҳои рушди устувор табдил меёбад.
Акс: Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон