Душанбе, 21 октябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар Душанбе ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳо (сарвазирон)-и давлатҳои узви Созмони ҳамкории Шанхай (СҲШ) баргузор гардид, ки дар он Тоҷикистон ҷонибдори гузариш аз тавофуқҳои умумӣ ба татбиқи лоиҳаҳои муштараки мушаххас дар соҳаҳои савдо, энергетика, саноат, иқтисоди рақамӣ ва кишоварзӣ гардид.

Таваҷҷуҳи махсус ба ҷалби сармоя, бартараф намудани монеаҳои тиҷоратӣ ва нақлиётӣ, ҳифзи пиряхҳо ва таҳкими амнияти обии Авруосиё зоҳир карда шуд.

Ҷаласа 20 октябр таҳти раёсати Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Қоҳир Расулзода дар ду формат — маҳдуд ва васеъ — баргузор гардид. Дар он роҳбарони ҳукуматҳо ва намояндагони давлатҳои узви СҲШ, роҳбарияти Созмон, инчунин намояндагони Шӯрои соҳибкорӣ ва Иттиҳоди байнибонкии СҲШ иштирок карданд.

Аз тавофуқҳои сиёсӣ то натиҷаҳои амалӣ

Қоҳир Расулзода зимни ифтитоҳи ҷаласа ҳайатҳои ба Тоҷикистон омада ва иштирокчиёни ҳамоишро хайрамақдам гуфта, таъкид кард, ки баргузории мунтазами чунин вохӯриҳо ба анъанаи нек табдил ёфта, барои баррасии масъалаҳои мубрами ҳамкории бисёрҷониба заминаи муҳим фароҳам меорад.

Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти анҷомдодашуда ҷамъбаст гардида, самтҳои асосии ҳамкории минбаъда муайян карда шуданд. Ҳамчунин таъкид гардид, ки зимни мулоқот бо Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон масъалаҳои рушди минбаъдаи СҲШ ба таври муфассал баррасӣ шудаанд.

Ба гуфтаи Қоҳир Расулзода, дар шароити мураккаби вазъи минтақа ва ҷаҳон татбиқи пайгиронаи қарорҳои қабулшуда аҳамияти махсус дорад. Дар ин замина, Стратегияи рушди СҲШ то соли 2035, Стратегияи рушди иқтисодии Созмон барои давраи то соли 2030 ва Барномаи ҳамкории бисёрҷонибаи тиҷоратию иқтисодӣ ҳамчун ҳуҷҷатҳои роҳнамо барои фаъолияти минбаъда арзёбӣ шуданд.

Сарвазири Тоҷикистон пешниҳод кард, ки ҳамоҳангсозии фаъолияти Шӯрои сарони ҳукуматҳо бо механизмҳои соҳавии вазоратӣ ва коршиносӣ, инчунин мақомоти доимоамалкунандаи СҲШ тақвият дода шавад.

Ба андешаи ӯ, ҷорӣ намудани таҷрибаи пешниҳоди мунтазами маълумот оид ба рафти иҷрои қарорҳои Шӯрои сарони давлатҳо ва ҳуҷҷатҳои барномавию соҳавии Созмон имкон медиҳад, ки натиҷаҳои бадастомада сари вақт арзёбӣ гардида, мушкилоти мавҷуда муайян ва масъалаҳои ниёзманди чораҳои ҳамоҳангшуда баррасӣ шаванд.

Иқтисод: сармоягузорӣ, савдо ва ҳамкории истеҳсолӣ

Яке аз масъалаҳои марказии ҷаласа ташаккули рӯзномаи иқтисодии СҲШ бо такя ба лоиҳаҳои мушаххас ва манфиатҳои мутақобилаи давлатҳои иштирокчӣ буд.

Қоҳир Расулзода пешниҳод намуд, ки фаъолияти минбаъдаи Созмон ба таъмини рушди устувори иқтисодӣ, таҳкими амнияти энергетикӣ, бартараф намудани пайдарпайи монеаҳои тиҷоратӣ ва такмили расмиёти гумрукӣ равона карда шавад.

Коҳиш додани хароҷоти нақлиётиву логистикӣ, тавсеаи сармоягузориҳои мутақобила, таъсиси иқтидорҳои нави истеҳсолӣ, рушди ҳамкории саноатӣ ва ташаккули занҷираҳои арзиши иловашуда бо иштироки васеи ҳамаи давлатҳои узви СҲШ низ аз самтҳои пешниҳодшуда буданд.

Барои Тоҷикистон татбиқи лоиҳаҳои муштарак дар соҳаҳои энергетика, инфрасохтори нақлиётӣ, саноат, иқтисоди рақамӣ ва кишоварзӣ аҳамияти хос дорад. Ба таъкиди роҳбари ҳукумат, маҳз ин самтҳо метавонанд барои густариши робитаҳои иқтисодӣ ва татбиқи ташаббусҳои дорои аҳамияти дарозмуддат замина фароҳам оваранд.

Сухан на танҳо дар бораи афзоиши гардиши савдо, балки ҳамчунин дар бораи рушди ҳамкории истеҳсолӣ, ҷалби сармоя ва ташаккули инфрасохторе меравад, ки робитаҳои устувори иқтисодиро байни давлатҳо таъмин менамояд.

Қоҳир Расулзода таъкид кард, ки Тоҷикистон барои татбиқи ташаббусҳои мутақобилан судманд ба шарикони худ дар доираи СҲШ имкониятҳои васеъ пешниҳод мекунад.

Кишоварзии рақамӣ ва таъмини устувории озуқаворӣ

Дар пешниҳодҳои Тоҷикистон рушди соҳаи кишоварзӣ низ ҷойгоҳи муҳимро ишғол намуд. Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷонибдори баланд бардоштани ҳосилнокии соҳа, васеъ намудани иқтидорҳои коркард ва ҷорӣ кардани усулҳои инноватсионии истифодаи оқилонаи замин мебошад.

Дар ин замина, Қоҳир Расулзода пешниҳод кард, ки ташаббуси Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон оид ба таъсиси Платформаи минтақавии рақамии агроэкологии СҲШ, ки дар нишасти Шӯрои сарони давлатҳои Созмон дар шаҳри Бишкек пешниҳод шуда буд, дастгирӣ карда шавад.

Ин платформа метавонад барои табодули иттилоот, дастовардҳои илмӣ ва таҷрибаи пешқадам дар соҳаҳои кишоварзӣ ва экология мусоидат намояд. Дар амал, рушди ҳамкории рақамӣ имконият медиҳад, ки усулҳои муосири истифодаи замин, донишҳои илмӣ ва таҷрибаи пешқадами идоракунии захираҳои кишоварзӣ миёни кишварҳо васеътар паҳн карда шаванд.

Барои Тоҷикистон, ки рушди кишоварзӣ бо масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об ва замин алоқаманд аст, чунин ҳамкорӣ аҳамияти хос дорад.

Энергетика ва иқлим: имкониятҳои рушди «сабз»

Соҳаи энергетика ҳамчун самти дигари стратегии ҳамкории давлатҳои узви СҲШ муайян гардид. Тоҷикистон, ки барои рушди истеҳсоли неруи барқ аз манбаъҳои аз ҷиҳати экологӣ тоза имкониятҳои назаррас дорад, ба ҷалби шарикони Созмон барои татбиқи лоиҳаҳои бузурги «сабз» манфиатдор аст.

Қоҳир Расулзода таъкид кард, ки масъалаҳои энергетика бо истифодаи оқилонаи захираҳои об, ҳифзи пиряхҳо ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим робитаи зич доранд.

Бо назардошти ин робитаи мутақобила, ӯ пешниҳод намуд, ки раванди ташаккули Шарикии СҲШ оид ба ҳифзи пиряхҳо ва таъмини амнияти обии Авруосиё оғоз гардида, имкони баргузории муколамаи мунтазами коршиносон дар ин самт баррасӣ карда шавад.

Барои минтақае, ки захираҳои об дар таъмини энергетика, рушди кишоварзӣ ва устувории иқтисодӣ нақши муҳим доранд, чунин ташаббусҳо ҳамоҳангсозии муносибатҳо ва банақшагирии дарозмуддатро тақозо мекунанд.

Пешниҳоди Тоҷикистон рӯзномаи ҳамкории СҲШ-ро аз доираи анъанавии робитаҳои тиҷоратию иқтисодӣ васеъ намуда, масъалаҳои амнияти энергетикиро бо хатарҳои экологӣ ва идоракунии устувори захираҳои табиӣ пайванд медиҳад.

Робитаҳои фарҳангӣ ва ҳамкории илмӣ

Дар баробари иқтисодиёт ва энергетика, иштирокчиён ба масъалаҳои ҳамкории фарҳангиву гуманитарӣ низ таваҷҷуҳ зоҳир карданд.

Қоҳир Расулзода муҳим будани рушди шабакаи ҳамкории осорхонаҳо, китобхонаҳо, театрҳо ва бойгониҳои давлатҳои узви СҲШ-ро таъкид намуд. Ҳифзи мероси таърихию фарҳангӣ, барқарорсозии ёдгориҳо, дастгирии ҳунарҳои мардумӣ ва рақамикунонии арзишҳои фарҳангӣ аз самтҳои афзалиятнок номбар шуданд.

Тоҷикистон ҳамчунин ба тавсеаи табодули таълимӣ ва илмӣ, татбиқи барномаҳои муштараки таҳқиқотӣ, рушди ҳаракати академӣ ва омода намудани мутахассисон аз рӯйи самтҳои бештар талаботдошта манфиатдор аст.

Чунин шакли ҳамкорӣ метавонад робитаҳои иқтисодиро бо муносибатҳои фарҳангӣ ва илмӣ пурра намуда, барои мубодилаи таҷриба ва донишҳои касбӣ байни кишварҳои Созмон имкониятҳои иловагӣ фароҳам оварад.

Шӯрои соҳибкорӣ ва Иттиҳоди байнибонкии СҲШ

Сарвазири Тоҷикистон ба имкониятҳои Шӯрои соҳибкорӣ ва Иттиҳоди байнибонкии СҲШ низ таваҷҷуҳи махсус зоҳир кард. Ба гуфтаи ӯ, иқтидори ин сохторҳо бояд бештар ба дастгирии лоиҳаҳои мушаххас, барқарор намудани робитаҳои мустақими соҳибкорӣ ва ҷустуҷӯи роҳҳои самараноки маблағгузорӣ равона карда шавад.

Дар шароите, ки татбиқи ташаббусҳои муштарак на танҳо дастгирии сиёсӣ, балки воситаҳои дастраси молиявиро низ талаб мекунад, ҳамоҳангии фаъолияти доираҳои соҳибкорӣ ва муассисаҳои бонкӣ аҳамияти хос пайдо менамояд.

Самаранокии чунин ҳамкорӣ аз он вобаста хоҳад буд, ки то чӣ андоза афзалиятҳои мувофиқашуда ба лоиҳаҳои сармоягузорӣ, робитаҳои истеҳсолӣ ва механизмҳои устувори маблағгузорӣ табдил дода мешаванд.

Натиҷаҳои ҷаласа ва ҳайати иштирокчиён

Дар натиҷаи ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳои давлатҳои узви СҲШ санади дахлдор ба имзо расид. Пас аз анҷоми ҷаласа Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Қоҳир Расулзода ва Дабири кулли СҲШ Нурлан Ермекбаев бо изҳороти муштарак барои намояндагони воситаҳои ахбори омма баромад карданд.

Дар ҷаласа Сарвазири Ҷумҳурии Беларус Александр Турчин, Сарвазири Шӯрои давлатии Ҷумҳурии Мардумии Чин Ли Цян, муовини аввали Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон Муҳаммадризо Ориф, Раиси Ҳукумати Федератсияи Русия Михаил Мишустин, Сарвазири Ҷумҳурии Қазоқистон Олжас Бектенов ва Сарвазири Ҷумҳурии Ӯзбекистон Абдулло Орипов иштирок доштанд.

Ҷумҳурии Қирғизистонро муовини аввали Раиси Девони вазирон Данияр Амангелдиев, Покистонро муовини Сарвазир ва вазири корҳои хориҷӣ Муҳаммад Исҳоқ Дар, Ҳиндустонро вазири мудофиа Раҷнатҳ Сингҳ, Муғулистонро муовини аввали Сарвазир ва вазири рушди иқтисодӣ Жадамба Энхбаяр ва Туркманистонро муовини Раиси Девони вазирон Хоҷамурат Гелдимурадов намояндагӣ карданд.

Ҳамчунин Дабири кулли СҲШ Нурлан Ермекбаев, директори Кумитаи иҷроияи Сохтори минтақавии зиддитеррористии СҲШ Уларбек Шаршеев, раиси Раёсати Шӯрои соҳибкории СҲШ Темир Сариев ва раиси Шӯрои Иттиҳоди байнибонкии СҲШ Уланбек Ногаев иштирок намуданд.

Ҷаласаи Душанбе доираи васеи самтҳои ҳамкории минбаъдаи давлатҳои узви СҲШ-ро муайян кард. Ташаббусҳои пешниҳодкардаи Тоҷикистон ҳамкории иқтисодӣ, амнияти энергетикӣ, рушди рақамии кишоварзӣ, табодули илмӣ ва ҳифзи захираҳои табииро фаро мегиранд. Аҳамияти минбаъдаи ин пешниҳодҳо аз татбиқи пайгиронаи тавофуқҳои бадастомада ва табдил додани онҳо ба лоиҳаҳои мушаххасу амалҳои ҳамоҳангшуда вобаста хоҳад буд.

АКС: АМИТ «Ховар»