Душанбе, 13 июн, – АИ «Корвон Иттилоот». 12 июн Осиёи Марказӣ ба яке аз марказҳои асосии рушд ва ҳамгироии иқтисодӣ дар фазои АвруОсиё табдил меёбад. Ин нукта меҳвари асосии Конфронси байналмилалии «Осиёи Марказӣ — меҳвари СҲШ: фазои сулҳ ва рушди муштарак» гардид, ки дар шаҳри Душанбе бо иштироки ҳайатҳои расмӣ, коршиносон ва олимони кишварҳои узви Созмони ҳамкории Шанхай баргузор шуд.
Дар кори ҳамоиш намояндагони Беларус, Ҳиндустон, Эрон, Қазоқистон, Чин, Қирғизистон, Покистон, Россия, Ӯзбекистон ва Тоҷикистон иштирок намуданд. Конфронс дар арафаи 25-солагии таъсиси Созмони ҳамкории Шанхай баргузор шуда, ба майдони муҳими баррасии дурнамои рушди минбаъдаи яке аз созмонҳои бонуфузи минтақавӣ табдил ёфт.
Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон Сироҷиддин Муҳриддин зимни суханронӣ аҳамияти рамзии баргузории конфронсро дар остонаи ҷашни таъсисёбии Созмон таъкид намуда, изҳор дошт, ки саммити навбатии СҲШ, ки моҳи сентябр баргузор мегардад, барои муайян намудани самтҳои нави рушди Созмон аҳамияти калидӣ хоҳад дошт.
Ба гуфтаи ӯ, чоряк аср пеш СҲШ ҳамчун механизми таҳкими эътимод, таъмини амният ва муқовимати муштарак ба таҳдидҳои замон таъсис ёфта буд. Имрӯз бошад, Созмон ба минбари муҳими муколамаи сиёсӣ, ҳамкории иқтисодӣ ва робитаҳои гуманитарӣ табдил ёфтааст.
Сироҷиддин Муҳриддин инчунин ба рушди босуръати Осиёи Марказӣ таваҷҷуҳ намуда, зикр кард, ки дар солҳои охир минтақа ба яке аз қисматҳои фаъолтарин ва босуръат рушдкунандаи АвруОсиё табдил ёфтааст. Ҳатто дар шароити ноустувории иқтисоди ҷаҳонӣ солҳои 2022–2024 суръати рушди иқтисодии кишварҳои минтақа аз нишондиҳандаҳои миёнаи ҷаҳонӣ 40 фоиз бештар буд.
Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишварҳои Осиёи Марказӣ дар соли 2024 ба тақрибан 520 миллиард доллар расида, бори аввал аз марзи ним триллион доллар гузашт. Ҳамзамон ҳаҷми сармоягузориҳои мутақобила миёни давлатҳои минтақа қариб шаш маротиба афзоиш ёфт.
Тиҷорати дохилиминтақавӣ низ рушд кардааст. Ҳаҷми гардиши савдои байни кишварҳои Осиёи Марказӣ нисбат ба соли 2019 ба таври назаррас зиёд шуда, дар соли 2024 ба 11 миллиард доллар расид. Ин нишондиҳанда аз таҳкими робитаҳои иқтисодӣ ва афзоиши ҳамкориҳои истеҳсоливу сармоягузорӣ шаҳодат медиҳад.
Ба андешаи коршиносон, имрӯз Осиёи Марказӣ тадриҷан на танҳо ба бозори ҷолиби сармоягузорӣ, балки ба яке аз марказҳои муҳими нақлиётиву логистикии қитъаи АвруОсиё табдил меёбад. Рушди долонҳои байналмилалии нақлиётӣ ва тавсеаи иқтидори транзитӣ барои ҳамгироии минбаъдаи иқтисодии минтақа имкониятҳои нав фароҳам меорад.
Дабири кулли Созмони ҳамкории Шанхай Нурлан Ермекбаев дар паёми видеоии худ таъкид кард, ки СҲШ мавқеи худро ҳамчун яке аз минбарҳои муҳими байналмилалӣ барои муколама ва шарикӣ пайваста таҳким мебахшад. Ба гуфтаи ӯ, мавзӯъҳои мавриди баррасии конфронс ба таҳкими эътимод байни давлатҳо, рушди ҳамкориҳои бисёрҷониба ва таъмини суботу амният дар фазои АвруОсиё бевосита алоқаманд мебошанд.
Коршиносон бар он назаранд, ки саммити моҳи сентябри СҲШ метавонад яке аз муҳимтарин ҳамоишҳои солҳои охир гардад. Дар шароити тағйирёбии низоми иқтисоди ҷаҳонӣ ва афзоиши нақши созмонҳои минтақавӣ, маҳз Осиёи Марказӣ бештар ҳамчун минтақаи имкониятҳои нав арзёбӣ мешавад ва СҲШ яке аз механизмҳои асосии ташаккули ҳамкории устувор дар қитъаи АвруОсиё ба ҳисоб меравад.
Акс: НИАТ «Ховар»