Душанбе, 20 маусым 2026 жыл — Karavan Info жаңалықтар агенттігі. 17-19 маусым аралығында Зеравшан алқабында Тәжікстан мен Өзбекстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтарынан келген мамандардың қатысуымен бірлескен трансшекаралық биоәртүрлілікті бақылау іс-шарасы өтті. Бастама қоршаған ортаны қорғау саласындағы аймақтық ынтымақтастықты нығайтуға және Орталық Азияның бірегей экожүйелерін сақтау тетіктерін жетілдіруге бағытталған.
Іс-шара Германия үкіметінің атынан Германия халықаралық ынтымақтастық қоғамы (GIZ) жүзеге асыратын «Орталық Азиядағы климаттың өзгеруімен кешенді жерді басқару» аймақтық бағдарламасының қолдауымен ұйымдастырылды.
Бірнеше күн бойы екі елдің мамандары бірлескен далалық зерттеулер жүргізіп, практикалық тәжірибе алмасып, сирек кездесетін және осал флора мен фауна түрлерін бақылау бойынша кәсіби дағдыларын шыңдады. Көбісі ұлттық шекаралардан асып түсетін табиғи экожүйелердің жағдайын бақылаудың бірыңғай тәсілдерін әзірлеуге ерекше назар аударылды.
Экспедиция барысында қатысушылар өсімдіктер мен жануарлардың жеке түрлерінің санағын жүргізді, биоәртүрлілікті бақылау бойынша стандартталған нұсқаулықты қолдануды сынақтан өткізді және қоршаған орта деректерін жинау, өңдеу және талдау үшін заманауи цифрлық құралдарды енгізуді талқылады.
Сарапшылардың пікірінше, бірыңғай мониторинг әдістерін қолдану ғылыми деректердің салыстырмалылығын жақсартады және аймақтың табиғи ресурстарының жағдайын бағалаудың тиімдірек жүйесін жасайды. Бұл әсіресе климаттың өзгеруі, антропогендік қысымның артуы және қоршаған ортаны қорғау бойынша уақтылы шешімдер қабылдау қажеттілігі жағдайында маңызды.
Зеравшан алқабы Орталық Азиядағы ең маңызды табиғи аймақтардың бірі болып саналады, онда экожүйелердің алуан түрлілігі мен сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар түрлері мекендейді. Бұл табиғи ресурсты сақтау көршілес мемлекеттердің үйлестірілген іс-қимылын талап етеді, себебі экологиялық процестер әкімшілік шекараларды құрметтемейді.
Сарапшылар трансшекаралық ынтымақтастық биоәртүрлілікті сақтаудың ең тиімді құралдарының біріне айналып келе жатқанын атап өтеді. Бірлескен зерттеулер тек тәжірибе алмасуға ғана емес, сонымен қатар ұзақ мерзімді табиғатты қорғау стратегиялары үшін ортақ ғылыми негізді әзірлеуге де мүмкіндік береді.
Жұмыс нәтижелері бойынша қатысушылар Тәжікстан мен Өзбекстанның қоршаған ортаны қорғау мекемелері арасындағы ынтымақтастықты одан әрі дамыту бойынша ұсынымдар, сондай-ақ аймақтағы биоәртүрліліктің тұрақты бірлескен мониторингін ұйымдастыру бойынша ұсыныстар дайындады.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай бастамалар Орталық Азиядағы экологиялық қауіпсіздікті нығайтуға ықпал етеді және жаһандық климаттың өзгеруі жағдайында табиғи ресурстарды тиімдірек басқаруға негіз қалайды.
Фото: іс-шара ұйымдастырушылары / GIZ бағдарламасы.