Душанбе, 14 июл, – АИ «Корвон Иттилоот». Маҷмааи сӯзишворию энергетикии Тоҷикистон дар шаш моҳи аввали соли 2026 рушди гуногунсамт, вале устуворро нишон медиҳад.
Тавре намояндагони Вазорати энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон зимни нишасти матбуотӣ хабар доданд, кишвар тавонист ҳаҷми истихроҷ ва коркарди дохилии карбогидридҳоро зиёд намояд.
Дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ ҳаҷми истихроҷи нафт ба 10,1 ҳазор тонна расид, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 855,4 тонна зиёд мебошад. Ҳамзамон корхонаҳои коркарди нафти кишвар 6,8 ҳазор тонна ашёи хомро коркард намуда, ҳаҷми истеҳсолотро 443,3 тонна афзоиш доданд.
Натиҷаҳои назаррас инчунин дар бахши гази моеъ ба қайд гирифта шуданд. Дар ин давра истеҳсоли гази моеъ ба 335 ҳазор метри мукааб расид, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 225 ҳазор метри мукааб ё 1,7 баробар бештар мебошад.
Ҳамзамон Вазорати энергетика ҳамкориҳои худро бо ширкати CNPC Central Asia B.V. дар самти корҳои геологию иктишофӣ ва арзёбии иқтидори тиҷоратии конҳои нафту гази Тоҷикистон идома медиҳад. Айни замон ширкат таҳлили натиҷаҳои таҳқиқотро ба анҷом расонида истодааст, ки метавонад дурнамои нави азхудкунии захираҳои карбогидридии кишварро муайян намояд.
Бо мақсади қонеъ намудани талаботи рӯзафзуни иқтисодиёт, Тоҷикистон инчунин воридоти гази табииро аз Ӯзбекистон зиёд намуд. Дар шаш моҳи аввали соли ҷорӣ ҳаҷми воридот ба 126,3 миллион метри мукааб расида, нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 7,3 миллион метри мукааб бештар гардид.
Дар маҷмӯъ, дар ин давра соҳибкорони ватанӣ ба ҷумҳурӣ 922,8 ҳазор тонна маҳсулоти нафтӣ ва дигар карбогидридҳоро ворид намуданд, ки нисбат ба соли гузашта 114,2 ҳазор тонна ё 11 фоиз зиёд мебошад.
Бо вуҷуди афзоиши ҳаҷми воридот, бозори дохилӣ бо камбуди баъзе навъҳои сӯзишворӣ рӯ ба рӯ шуд. Нархи як литр бензини навъи АИ-92 то 13 сомонӣ ва арзиши сӯзишвории дизелӣ қариб ба 19 сомонӣ расидааст.
Бо мақсади ба эътидол овардани вазъ ва ҳифзи манфиатҳои истеъмолкунандагон Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон як бастаи чораҳои зиддибуҳрониро қабул намуд. Қадами асосии ин барнома пурра бекор кардани андоз ва дигар пардохтҳои ҳатмӣ ҳангоми воридоти маҳсулоти нафтӣ ба кишвар мебошад. Ба арзёбии мақомоти давлатӣ, ин иқдом имкон медиҳад, ки хароҷоти воридкунандагон коҳиш ёфта, болоравии минбаъдаи нархҳо маҳдуд карда шавад.
Ба андешаи таҳлилгарони АИ «Корвон Иттилоот», бекор намудани андоз аз воридоти сӯзишворӣ як иқдоми саривақтӣ ва аз лиҳози иқтисодӣ асоснок мебошад. Дар шароите ки нархи дизел ба сатҳи қариб 19 сомонӣ барои як литр расидааст, бахшҳои нақлиёт, кишоварзӣ ва логистика зери фишори ҷиддӣ қарор гирифтаанд. Коҳиши бори андозӣ метавонад қисман афзоиши арзиши воридотро ҷуброн намуда, суръати болоравии нархҳоро дар бозори дохилӣ паст кунад.
Бо вуҷуди ин, устувории дарозмуддати бахши энергетика пеш аз ҳама ба рушди захираҳои дохилӣ вобаста аст. Ҳаҷми кунунии истихроҷи нафт — 10,1 ҳазор тонна — танҳо қисми ками талаботи кишварро таъмин мекунад. Аммо анҷоми таҳлили геологию иктишофӣ аз ҷониби CNPC метавонад барои азхудкунии конҳои амиқи ҳавзаи Афғонистон–Тоҷикистон заминаи воқеӣ фароҳам оварад.
Ҳамзамон афзоиши воридоти гази табиӣ аз Ӯзбекистон то 126,3 миллион метри мукааб ва 1,7 баробар зиёд шудани истеҳсоли гази моеъи дохилӣ нишон медиҳад, ки Тоҷикистон сиёсати диверсификатсияи тавозуни энергетикии худро пайгирона амалӣ месозад.
Тавсеаи истифодаи гази табиӣ ва моеъ метавонад вобастагии иқтисодиёти кишварро аз бензин ва дизели воридотии гаронарзиш коҳиш дода, суботи энергетикии ҷумҳуриро дар шароити ноустувории бозори минтақавӣ таҳким бахшад.
АКС: Вазорати энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон, Заводи коркарди нафт дар ноҳияи Данғара