Душанбе, 2026 жылғы 25 шілде – Karavan Info ақпараттық агенттігі. Тәжікстан 2040 жылға дейінгі қатты қалдықтарды басқару стратегиясының жобасын, сондай-ақ Душанбеде Аймақтық қалдықтарды басқару орталығын құру тұжырымдамасын ұсынды. Құжаттар халықаралық қаржы институттарының, тиісті мемлекеттік органдардың және қала әкімшілігінің өкілдері қатысқан жұмыс кездесуінде қаралды.
Тәжікстан Республикасы Үкіметі жанындағы Қоршаған ортаны қорғау комитетінің мәліметінше, талқылауға Азия даму банкінің, Еуропалық қайта құру және даму банкінің, Дүниежүзілік банктің, Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасының (БҰҰДБ), Жапония халықаралық ынтымақтастық агенттігінің (JICA), республиканың министрліктері мен ведомстволарының, сондай-ақ Душанбе қаласының мемлекеттік билік атқарушы органының өкілдері қатысты.
Ұсынылған деректерге сәйкес, Тәжікстанда 2025 жылы шамамен 1,6 миллион текше метр қатты қалдықтар пайда болады, бұл жан басына шаққанда шамамен 150 килограммға тең. Сарапшылар қалдықтардың жыл сайынғы пайда болуының тұрақты үрдісін атап өтеді.
Қоршаған ортаны қорғау комитетінің төрағасы Баходур Шерализода 2025 жылдың қыркүйегінде Тәжікстан Республикасының Президенті Эмомали Рахмон отандық және шетелдік инвестицияларды тарта отырып, қалдықтарды өңдеу зауыттарын дамытуды күшейтуді тапсырғанын еске салды.
Стратегиямен қатар, 2026-2030 жылдарға арналған іс-қимыл жоспары дайындалды, онда айналмалы экономика қағидаттарына және өндірушілердің жауапкершілігін кеңейтуге негізделген заңнаманы жетілдіру, қолданыстағы полигондарды жаңғырту, қалдықтардан энергия өндіру технологияларын енгізу және қоршаған ортаны басқару тиімділігін арттыру көзделген.
Қауіпті, медициналық, электрондық және құрылыс қалдықтарын өңдеу жүйесін жетілдіруге, цифрлық мониторингті енгізуге және саладағы ашықтықты арттыруға ерекше назар аударылуда.
Кездесуге қатысушылар әзірленіп жатқан стратегия Тәжікстанның Базель, Стокгольм және Роттердам конвенциялары, Климаттың өзгеруі туралы Париж келісімі және БҰҰ-ның тұрақты даму мақсаттары бойынша халықаралық міндеттемелеріне сәйкес келетінін атап өтті.
Кездесу қорытындысы бойынша мемлекеттік органдар мен халықаралық ұйымдардың өкілдері жоспарланған бастамаларды іске асыруда ынтымақтастықты жалғастыруға дайын екендіктерін растады.
Айта кету керек, елдегі ең ірі қатты қалдықтар полигоны Душанбеден шамамен 11 шақырым жерде орналасқан және шамамен қырық жыл бойы жұмыс істеп келеді. 2024 жылдың күзінде болған ірі өрттен кейін заманауи қалдықтарды өңдеу зауытын салу тағы да басым экологиялық жобаға айналды.
2040 жылға дейінгі қалдықтарды басқару стратегиясының әзірленуі Тәжікстанның дәстүрлі қалдықтарды жою моделінен заманауи айналмалы экономика жүйесіне көшуін білдіреді.
Саланы кешенді жаңғырту қоршаған ортаға әсерді азайтып, санитарлық қауіпсіздікті жақсартып қана қоймай, сонымен қатар халықаралық инвестицияларды тартуға, қосымша жұмыс орындарын құруға және қайталама ресурстар мен жасыл энергия өндірісін арттыруға қабілетті жаңа қалдықтарды қайта өңдеу өнеркәсібін құруға мүмкіндік береді.
Ірі халықаралық қаржы институттарының бір мезгілде қатысуы республиканың экологиялық күн тәртібіне деген сенімнің жоғары деңгейін растайды және ауқымды инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру үшін қосымша мүмкіндіктер ашады.
Фото: Тәжікстан Республикасы Үкіметі жанындағы Қоршаған ортаны қорғау комитеті