Душанбе, 2026-жылдын 31-июлу – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстандын өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын адистери Австриядагы Хохе Тауэрн улуттук паркына жумушчу сапар менен барышты, бул Европадагы корголуучу аймактарды башкаруунун эң ийгиликтүү мисалдарынын бири.
Бул сапар Глобалдык экологиялык фонд (ГЭФ) тарабынан каржыланган "Аму-Дарыянын төмөнкү бассейнинин баалуу кургак экосистемаларын сактоо жана туруктуу башкаруу" долбоорунун алкагында уюштурулду.
Сапардын негизги максаты Тажикстан Республикасындагы өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарын башкаруу системасын жакшыртуу үчүн ылайыкташтырылышы мүмкүн болгон эл аралык тажрыйбаларды изилдөө болду.
Программанын жүрүшүндө катышуучулар улуттук парктарды жана корук аймактарын башкаруунун заманбап механизмдери менен таанышышты. Стратегиялык пландаштырууга, биологиялык ар түрдүүлүктү мониторингдөөгө жана изилдөөгө, туруктуу экотуризмди өнүктүрүүгө, экологиялык билим берүүгө жана конокторду натыйжалуу тартууга өзгөчө көңүл бурулду.
Программанын ошондой эле маанилүү бөлүгү жергиликтүү коомчулуктар жана ишкерлер менен кызматташуу моделдерин изилдөө болгон. Австриянын тажрыйбасы жаратылыш мурастарын коргоону чакан бизнести өнүктүрүү, жергиликтүү продукцияларды бирдиктүү корголуучу аймак бренди астында жарнамалоо жана калк үчүн кошумча киреше булактарын түзүү менен ийгиликтүү айкалыштырууга болорун көрсөтүп турат.
Тажик делегациясы ошондой эле туристтик борборлорго, изилдөө жайларына, билим берүү мекемелерине жана улуттук парктын бренди астында иштеген ишканаларга барды. Алынган практикалык билим катышуучуларга айлана-чөйрөнү коргоону аймактык экономикалык өнүгүү жана туруктуу туризм менен интеграциялоо мүмкүнчүлүгүн баалоого мүмкүндүк берди.
Сапардын жыйынтыгында алынган тажрыйба Тажикстандагы өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарын башкаруу системасын андан ары өркүндөтүү үчүн колдонула тургандыгы белгиленди.
Артыкчылыктуу багыттар катары заманбап конок борборлорун түзүү, айлана-чөйрөнү коргоо боюнча билим берүү программаларын иштеп чыгуу, биологиялык ар түрдүүлүктү комплекстүү мониторингдөө системаларын ишке ашыруу, туруктуу экотуризмди өнүктүрүү жана жергиликтүү тургундар, анын ичинде ишкердик менен алектенген аялдар жана эркектер, ошондой эле башка кызыкдар тараптар менен кызматташууну кеңейтүү кирет.
Климаттын өзгөрүшү жана биологиялык ар түрдүүлүктүн жоголушунун тездеши алдында эл аралык билим алмашуу уникалдуу табигый экосистемалары бар өлкөлөр үчүн стратегиялык жактан маанилүү болуп баратат. Тажикстан үчүн корголуучу аймактар суу ресурстарын, тоо экосистемаларын жана сейрек кездешүүчү флора менен фауна түрлөрүн сактоодо маанилүү ролду ойнойт, дүйнөлүк мыкты тажрыйбаларды ишке ашыруу улуттук экологиялык саясаттын маанилүү бөлүгүнө айланууда.
Австриялык модель заманбап улуттук парктар бир эле учурда жаратылышты коргоо, билим берүү жана экономикалык функцияларды аткара аларын көрсөтөт.
Айлана-чөйрөнү коргоону экотуризмди өнүктүрүү, жергиликтүү ишкердикти колдоо жана коомчулуктун активдүү катышуусу менен айкалыштыруу жаратылыш ресурстарын башкаруунун туруктуу моделин түзөт.
Бул тажрыйбаны Тажикстанга колдонуу корголуучу аймактарды башкарууну жакшыртып, жашыл экономиканы өнүктүрүү мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтип, өлкөнүн дүйнөлүк биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо максаттарына жетүүгө кошкон салымын күчөтүшү мүмкүн.
Сүрөт: Тажикстандагы БУУнун Өнүктүрүү Программасы