Душанбе, 2026 жылғы 14 тамыз – Karavan Info ақпараттық агенттігі. Тәжікстан Республикасы Президентінің Атқарушы Әкімшілігінің «Ұлттық мұражай» мемлекеттік мекемесі мамандарының зерттеу және археологиялық жұмыстары нәтижесінде Хатлон облысының Абдуррахман Джами ауданындағы Сайёд тарихи орнында жоғары ғылыми құндылыққа ие бірегей олжа табылды.

Бұл жаңалық аймақтағы Кушан дәуірінің тарихын зерттеудегі жаңа кезеңді белгілеп, кейбір қолданыстағы теориялар мен ғылыми көзқарастарды қайта қарауға берік ғылыми негіз бола алады.

Табылған зат — күйдірілген саздан жасалған және бүгінгі күнге дейін толығымен сақталған патша мөрі. Мөрдің биіктігі 5 см және екі негізгі бөліктен тұрады. Біріншісі — пайдалануды жеңілдететін жіп өткізуге арналған тесігі бар тұтқа. Екіншісі — тұтқасынан үлкенірек, диаметрі 6 см дөңгелек пішінді негізгі бөлік.

Шеңбердің ішінде ресми мөрлерге тән төңкерілген бейнелер орналасқан. Оларға Бактрия жазуы, геометриялық әшекейлер, тесік тәж киген патшаның бюсті, тауешкілердің бейнелері, Кушан патшаларының мемлекеттік билігінің белгілері, жергілікті билеушілердің билігімен байланысты белгілер және басқа да символикалық элементтер кіреді.

Бұл олжаның ғылыми құндылығы, ең алдымен, бір ғана мөрдің Кушан дәуірінің маңызды саяси, мәдени, әдеби және көркем элементтерінің кешенін білдіруінде. Мемлекеттік рәміздердің, Бактрия жазуының, жергілікті билеушінің тәж киген бейнесінің және басқа да бейнелеу элементтерінің үйлесімі оны аймақтың мәдени мұрасының бірегей үлгісіне айналдырады.

Қазіргі уақытта мөрді Ұлттық мұражайдың археология және нумизматика бөлімінің мамандары зерттеу, талдау, декодтау және ғылыми түсіндіруден өткізуде. Кешенді зерттеуден кейін нәтижелер ғылыми қоғамдастыққа және тарих, археология, лингвистика, палеография, бейнелеу өнері, мифология және символизм салаларындағы зерттеушілердің кең ауқымына егжей-тегжейлі зерттеу мақаласы түрінде ұсынылады.

Аналитикалық тұрғыдан алғанда, бұл жаңалық ежелгі тәжік мемлекеттілігінің тарихын және Кушан кезеңінің өркениетін зерттеуге қосылған құнды үлес болып табылады. Оның ғылыми, мәдени және мұражайлық маңызы зор және Кушан дәуіріндегі аймақтың саяси және мәдени өмірін тереңірек түсіну үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.

Фото: Тәжікстан Республикасы Президентінің Әкімшілігінің «Ұлттық мұражай» мемлекеттік мекемесі