Dushanbe, 2026-yil 19-avgust – Karavan Info axborot agentligi. 18-avgust kuni Dushanbeda "Tojikiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi: Iqlim o'zgarishi sharoitida gidrometeorologik monitoring va muzliklarni himoya qilishni rivojlantirish va mustahkamlash" mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya bo'lib o'tdi. Tadbirda yetakchi mutaxassislar, olimlar va davlat amaldorlari ishtirok etdi.

Konferensiyani ochar ekan, Tojikiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Sulaymon Ziyozoda hududining 93 foizi togʻli boʻlgan mamlakat uchun global isish, muzliklarning tez erishi va xavfli gidrometeorologik hodisalarning koʻpayishi oqibatlari ayniqsa keskin ekanligini taʼkidladi.

Forumning asosiy mavzularidan biri Tojikiston Respublikasi Prezidenti Imomali Rahmonning suv resurslari, iqlim o'zgarishi va muzliklarni muhofaza qilish sohalaridagi xalqaro tashabbuslari bo'ldi.

Atrof-muhitni muhofaza qilish qo'mitasi raisi Bahodur Sheralizoda Markaziy Osiyo suv resurslarining katta qismi Tojikistondan kelib chiqishini ta'kidladi. Ushbu resurslarning asosiy manbalari muzliklar va qor qoplami bo'lib, ularning holatiga iqlim o'zgarishi bevosita ta'sir qiladi.

Shu nuqtai nazardan, Tojikistonning xalqaro maydondagi tashabbuslari ayniqsa muhimdir. Ular Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan qo'llab-quvvatlandi. Xususan, 2025 yil Xalqaro muzliklarni muhofaza qilish yili deb e'lon qilindi, Butunjahon muzliklar kuni ta'sis etildi va 2025–2034 yillarda Kriosfera fanlari bo'yicha xalqaro harakatlar o'n yilligi e'lon qilindi.

Konferensiya ishtirokchilarining fikriga ko'ra, muzliklarni muhofaza qilish muammosining xalqaro miqyosda tan olinishi iqlim o'zgarishini kuzatishdan uning oqibatlarini tizimli ilmiy baholashga va moslashish mexanizmlarini ishlab chiqishga o'tish zarurligini kuchaytiradi.

Ishtirokchilar gidrometeorologik monitoringni rivojlantirishga alohida e'tibor qaratdilar. Iqlim o'zgarishi tezlashib borayotgan bir paytda, an'anaviy kuzatuv usullari endi xavfli tabiiy jarayonlarni o'z vaqtida bashorat qilish uchun yetarli emas.

Shu munosabat bilan zamonaviy va innovatsion prognozlash texnologiyalarini joriy etish, gidrometeorologik kuzatuv tarmog'ini kengaytirish va kriosferani chuqur ilmiy tadqiq qilish zarurligi ta'kidlandi.

Tojikiston uchun bu masala nafaqat ekologik, balki strategik ahamiyatga ham ega. Muzliklar sharoitidagi o'zgarishlar suv resurslarini shakllantirish, qishloq xo'jaligi barqarorligi, energiya ishlab chiqarish va suv ta'minoti bilan bevosita bog'liq.

So'nggi yillarda Tojikiston suv va iqlim masalalarini xalqaro miqyosda izchil ilgari surib, muzliklarni muhofaza qilish va suv resurslaridan oqilona foydalanish bo'yicha keng xalqaro kun tartibini shakllantirib kelmoqda.

Muzliklar tez erib borayotgan bir paytda, zamonaviy gidrometeorologik monitoring tizimini ishlab chiqish endi shunchaki ilmiy vazifa emas. Gap suv resurslarini uzoq muddatli boshqarish uchun axborot va texnologik asos yaratish haqida ketmoqda.

Bu, ayniqsa, Markaziy Osiyo uchun muhimdir, chunki mintaqa suv resurslarining katta qismi tog'li hududlardan boshlanadi. Muzliklar va qor qoplamidagi har qanday sezilarli o'zgarishlar Tojikiston chegaralaridan tashqarida ham oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Shunday qilib, ilmiy hamkorlik, ma'lumotlar almashinuvi va zamonaviy kuzatuv texnologiyalarini joriy etish butun mintaqa uchun ekologik, oziq-ovqat va iqtisodiy xavfsizlikni ta'minlashning muhim vositalariga aylanib bormoqda.

Dushanbedagi xalqaro konferensiya nafaqat ilmiy bilim va tajriba almashish uchun platforma yaratdi, balki muzliklarni muhofaza qilish, kriosfera tadqiqotlari va Markaziy Osiyoning iqlim o'zgarishi ta'siriga moslashishi bo'yicha xalqaro hamkorlikni mustahkamlash imkoniyatini ham yaratdi.

Surat: Tojikiston Respublikasi hukumati huzuridagi Atrof-muhitni muhofaza qilish qo'mitasi