ООГАНИСТАН, 2026-жылдын 26-августу – Karavan Info маалымат агенттиги. АКШнын Ооганстандагы мурдагы элчиси Райан Крокер эл аралык коомчулуктун, айрыкча Вашингтондун Ооганстандагы жүрүп жаткан процесстерге көңүл бурбай жатышы АКШнын жана дүйнөлүк улуттук коопсуздук үчүн терс кесепеттерге алып келиши мүмкүн экенин эскертти.
Шейшемби күнү (25-август) Улуттук демократия фондунун иш-чарасында сүйлөп жатып, Крокер 1990-жылдардагы тажрыйба АКШнын улуттук коопсуздугу үчүн Ооганстандагы окуяларды этибарга албоо канчалык кымбатка тураарын көрсөттү деп билдирди.
"Биз 1990-жылдары Ооганстанга болгон кайдыгер мамилебиз улуттук коопсуздугубузга канчалык зыян келтиргенин көрдүк. Мен мындай окуя кайталанбаса экен деп үмүттөнөм жана тиленем."
Мурдагы элчинин айтымында, Ооганстан менен мамилени сактоо жана адам укуктары, билим берүү, көз карандысыз маалымат каражаттары жана жарандык коом жаатында иштеп жаткан оогандарды колдоо маанилүү.
Крокер акыркы беш жылдан бери талиптердин аракеттерин кескин сынга алып, кыймыл Ооганстанды "караңгылык дооруна" кайтарууга аракет кылып жатканын айтып келет.
Анын пикиринде, киргизилген чектөөлөрдөн да коркунучтуусу – талиптердин ооган коомун "кайра куруу" каалоосу. Крокер кыймыл аялдардын баш ийүүсүнө жана эркектердин үстөмдүгүнө негизделген системаны түзүүгө аракет кылып жатат деп эсептейт, мында "өзүн-өзү жарыялаган эмир" "өзүм билемдик" жарлыктар менен башкарат.
Америкалык мурдагы дипломат Ооганстандын азыркы абалын "караңгы мезгил" деп атап, бирок өлкөнүн келечеги үчүн негизги үмүт булагы ооган элинин өздөрү экенин баса белгиледи.
Биринчи Талибан режими кулагандан кийинки (1996–2001) тажрыйбасын эскерип, Крокер бүгүнкү Ооганстан 2001-жылдагы Ооганстандан абдан айырмаланарын белгиледи.
Анын айтымында, өлкөдө билимдүү коом пайда болду, анын олуттуу бөлүгү саясий катышуунун, жарандык коомдун жана көз карандысыз маалымат каражаттарынын баалуулуктары менен тааныш.
Крокер ошондой эле биринчи Талибан кулагандан кийин Кабулда иштеген алгачкы күндөрүн эскерди. Ал АКШнын элчилигин кайра ачуу үчүн Ооганстандын борборуна келгенде, өлкө дээрлик урандыга айланганын айтты.
Иш-чарага АКШда жашаган мурдагы америкалык дипломаттар, жарандык коомдун өкүлдөрү, журналисттер жана ооган саясий ишмерлери катышты.
Катышуучулар талиб режиминдеги аялдар менен кыздардын абалы, адам укуктарына коюлган чектөөлөр, көз карандысыз маалымат каражаттарынын абалы жана Ооганстандын саясий келечегинин келечегин талкуулашты.
Сүрөт: AFP (AFP – Agence France-Presse)