Душанбе, 24 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар пойтахти Тоҷикистон Форуми байналмилалии нассоҷии «Тоҷикистон-2026» ба кори худ оғоз кард. Ин майдони сармоягузорӣ ва соҳавӣ ба рушди истеҳсолоти нассоҷӣ бо давраи пурраи истеҳсолӣ, ҷалби технологияҳои муосир ва сармоя, инчунин густариши иштироки корхонаҳои ватанӣ дар занҷираҳои байналмилалии арзиши иловашуда нигаронида шудааст.
Форум аз ҷониби Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон бо дастгирии Ҳукумати кишвар, Федератсияи байналмилалии истеҳсолкунандагони нассоҷӣ (ITMF) ва Ҷамъияти Олмон оид ба ҳамкории байналмилалӣ (GIZ) ташкил гардидааст.
Аз ашёи хом — ба маҳсулоти дорои арзиши баланди иловашуда
Форум дар доираи татбиқи Стратегияи миллии рушди истеҳсол, коркард ва саноати нассоҷии пахтаи Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2040 баргузор мешавад. Яке аз ҳадафҳои калидии стратегия гузариш ба коркарди амиқи ашёи хоми пахтаи ватанӣ ва ташаккули кластерҳои муосири нассоҷӣ бо давраи пурраи истеҳсолӣ мебошад.
Дар айни замон дар дохили кишвар тақрибан 30 фоизи пахтаи истеҳсолшаванда коркард шуда, ҳаҷми солонаи содироти маҳсулоти нассоҷӣ тақрибан 300 миллион доллари ИМА арзёбӣ мешавад. Дар сурати амиқтар намудани коркард ва ташкили давраи пурраи истеҳсолӣ, иқтидори содиротии соҳа, тибқи арзёбиҳои дар форум пешниҳодшуда, метавонад ба 3 миллиард доллари ИМА дар як сол расад.
Рушди соҳа барои бозори меҳнат низ аҳамияти муҳим дорад. Тақрибан 90 фоизи кормандони бахши нассоҷиро занон ташкил медиҳанд. Аз ин рӯ, густариши истеҳсолот ҳамзамон имкониятҳои нави шуғл ва афзоиши даромади хонаводаҳоро фароҳам меорад.
Ҳамин тавр, вазифа танҳо зиёд кардани ҳаҷми истеҳсолот нест. Масъалаи асосӣ тағйир додани сохтори занҷираи истеҳсолӣ — аз содироти ашёи хом ба истеҳсоли маҳсулоти тайёр мебошад, ки дар он қисми бештари арзиши иловашуда бевосита дар дохили кишвар ташаккул меёбад.
Энергетика ҳамчун омили ҷалби сармоягузорӣ
Рушди саноати нассоҷии «сабз» яке аз самтҳои муҳими рӯзномаи форум мебошад. Тоҷикистон дар тавозуни энергетикии худ ҳиссаи баланди манбаъҳои барқароршавандаи энергия дорад: тақрибан 98 фоизи неруи барқ асосан аз ҳисоби неруи обӣ истеҳсол мешавад.
Барои корхонаҳои саноати нассоҷӣ, ки бо давраи пурраи истеҳсолӣ фаъолият мекунанд, тарофаҳои имтиёзноки неруи барқ бо тахфифи то 50 фоиз пешбинӣ шудаанд.
Ба сармоягузорон ҳамчунин лоиҳаҳои кластерҳои нассоҷӣ пешниҳод гардиданд, ки бо дарназардошти захираҳои замин, таъминоти инфрасохторӣ ва асосноккуниҳои техникӣ-иқтисодӣ таҳия шудаанд.
Дар байни механизмҳои дастгирии мавриди баррасӣ имтиёзҳои дарозмуддати андозию гумрукӣ, созишномаҳои сармоягузорӣ ва таҷдиди технологии корхонаҳо қарор доранд.
Бахши алоҳидаи рӯзномаи форум ба дигаргунсозии рақамии соҳа бахшида шудааст. Дар он масъалаҳои автоматикунонии равандҳои истеҳсолӣ, истифодаи зеҳни сунъӣ, пайгирии рақамии маҳсулот, стандартҳои байналмилалии истеҳсолоти устувор ва қарорҳои «Саноати 4.0» баррасӣ мешаванд.
Ҳамкории байналмилалӣ ва бозорҳои нав
Дар кори форум беш аз 200 вакил иштирок доранд. Дар миёни онҳо ҳайатҳои расмӣ аз беш аз 40 давлат, намояндагони ниҳодҳои байналмилалии молиявӣ, истеҳсолкунандагони таҷҳизоти муосири нассоҷӣ, созмонҳои байналмилалӣ, коршиносони соҳавӣ, сармоягузорон, корхонаҳои ватанӣ ва муассисаҳои илмию таълимӣ мебошанд.
Дар доираи форум имзои созишномаҳо ва ёддоштҳои ҳамкорӣ ба нақша гирифта шудааст.
Иштирокдорони чорабинӣ механизмҳои амалии ворид намудани корхонаҳои Тоҷикистонро ба занҷираҳои байналмилалии арзиши иловашуда, густариши имкониятҳои содиротӣ, истеҳсоли устувори пахта, рақамикунонӣ ва автоматикунонӣ, омода намудани кадрҳои соҳибихтисос ва рушди лоиҳаҳои муштараки сармоягузориро баррасӣ мекунанд.
Баргузории форум ба рӯзномаи васеътари саноатии Тоҷикистон мувофиқат мекунад. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, агар дар марҳилаи аввали истиқлол дар кишвар 356 корхонаи саноатӣ фаъолият мекард, пас то 1 августи соли 2026 шумораи онҳо ба 4017 корхона расидааст.
Дар ин замина саноати нассоҷӣ яке аз самтҳои диверсификатсияи минбаъдаи саноат ва афзоиши ҳиссаи маҳсулоти дорои арзиши баланди иловашуда арзёбӣ мешавад.
Форуми байналмилалии нассоҷии «Тоҷикистон-2026» таҷрибаи нахустин форуми байналмилалии нассоҷиро, ки 8–10 июли соли 2025 дар Душанбе баргузор шуда буд, идома медиҳад.
Он замон намояндагони соҳа аз беш аз 40 давлат иштирок намуда, яке аз натиҷаҳои амалии чорабинӣ ба имзои ёддошти тафоҳум бо истеҳсолкунандагони пешрафтаи ҷаҳонии таҷҳизоти нассоҷӣ оид ба ҷорӣ намудани технологияҳои пешрафта ва таҷдиди техникии корхонаҳои ресандагии кишвар вобаста буд.
Форуми имсола бояд ин форматро аз муколамаи соҳавӣ ба ҳамкории васеътар миёни давлат, сармоягузорон, истеҳсолкунандагони технология ва корхонаҳои ватанӣ табдил дода, ҳамзамон имкониятҳои Тоҷикистонро дар самти истеҳсол ва коркарди маҳсулоти нассоҷӣ ба шарикони байналмилалӣ муаррифӣ намояд.
Акс: Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон