Душанбе, 29 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот». 25 сентябри соли 2026 дар қароргоҳи СММ дар Ню-Йорк ҷаласаи сатҳи баланд таҳти унвони «Аз Сагарматҳа то баҳр: даъват ба амалҳо барои ояндаи устувори иқлимӣ» баргузор шуд. Ин чорабинӣ, ки аз ҷониби Тоҷикистон якҷоя бо Непал ва як қатор кишварҳои шарик ташкил карда шуд, яке аз рӯйдодҳои муҳими Ҳафтаи сатҳи баланди ҷаласаи 81-уми Маҷмаи Умумии СММ гардид.
Дар кори ҷаласа Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон Сироҷиддин Муҳриддин иштирок ва суханронӣ кард.
Дар баромади худ раҳбари ниҳоди сиёсати хориҷӣ робитаи ҷудонашавандаи экосистемаҳои кӯҳӣ, захираҳои обӣ ва ҳаёти ҷомеаҳои поёнобҳоро таъкид намуд. Ӯ ёдрас кард, ки дар давоми панҷоҳ соли охир дар Тоҷикистон тақрибан 1300 пирях нопадид шудааст. Ин рақам на танҳо омор аст. Он таҳдиди воқеии амнияти обӣ, ғизоӣ ва энергетикӣ на танҳо барои Осиёи Марказӣ, балки барои минтақаҳое, ки ба ҷараёни дарёҳои аз кӯҳҳо сарчашмагиранда вобастаанд, инъикос мекунад.
Муҳриддин зарурати таҳкими мониторинги илмии пиряхҳо, рушди системаҳои огоҳии барвақт, бунёди инфрасохтори устувор ба тағйирёбии иқлим, васеъ кардани ҳамкории технологӣ ва таъмини дастрасӣ ба маблағгузории иқлимиро махсус қайд кард. Ба гуфтаи ӯ, бидуни амалҳои мушаххас ва ҳамоҳангшуда ҷомеаи ҷаҳонӣ хатари занҷираи оқибатҳо — аз камшавии захираҳои об то афзоиши муҳоҷират ва ноустувории иҷтимоию иқтисодӣ — рӯ ба рӯ мешавад.
Чорабинӣ намояндагони кишварҳоеро муттаҳид кард, ки барои онҳо хатарҳои иқлимӣ ба таври гуногун зоҳир мешаванд, аммо бо ҳам алоқаманданд.
Сагарматҳа (Эверест) ва Помир, Ҳимолой ва Осиёи Марказӣ, пиряхҳои кӯҳӣ ва давлатҳои соҳилӣ — ҳамаи ин ҳалқаҳои як занҷиранд. Обшавии пиряхҳо дар кӯҳҳо суръати болоравии сатҳи баҳрро зиёд мекунад, реҷаи дарёҳоро тағйир медиҳад ва миллионҳо нафарро ҳам дар болооб ва ҳам дар поёноб зери таҳдид қарор медиҳад.
Аз ин рӯ, формати «Аз Сагарматҳа то баҳр» кӯшиши берун рафтан аз равишҳои парокандаи миллӣ ва ташаккул додани рӯзномаи умумӣ буд.
Тоҷикистон дар ин муҳокима на ҳамчун нозири бетараф, балки ҳамчун кишваре, ки дар тӯли ду даҳсола пайваста мавзӯъҳои обӣ ва иқлимиро дар сатҳи ҷаҳонӣ пешбарӣ мекунад, баромад кард. Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо, Фонди байналмилалии ҳадафманд оид ба ҳифзи пиряхҳо, Раванди обии Душанбе — ҳамаи ин ташаббусҳое ҳастанд, ки Душанбе пешниҳод карда ва идома медиҳад. Иштирок дар ҷаласаи Ню-Йорк идомаи мантиқии ҳамин хат буд.
Таҳлилгарон қайд мекунанд, ки чунин чорабиниҳо на танҳо ҳамчун майдони изҳороти расмӣ муҳиманд.
Онҳо кӯмак мекунанд, ки диққати ҷомеаи ҷаҳонӣ ба мушкилоте, ки аксар вақт дар сояи мавзӯъҳои «садоетар»-и иқлимӣ мемонанд, нигоҳ дошта шавад.
Ҳоло ки гуфтушунидҳо оид ба кам кардани партовҳо ва мутобиқшавӣ душвор пеш мераванд, рақамҳои мушаххас — 1300 пиряхи нопадидшуда дар ним аср — аз ҳама гуна эъломияҳо боварибахштаранд.
Ҷаласаи Ню-Йорк нишон дод: масъалаи ҳифзи пиряхҳо дер боз танҳо масъалаи кӯҳӣ нест. Ин масъалаи амнияти умумӣ, дастрасии одилона ба об ва устувории наслҳои оянда аст. Ва Тоҷикистон, ҳамчун кишваре, ки дар он пиряхҳо нақши калидӣ доранд, идома медиҳад, ки таъкид кунад: вақти амалҳои ҳамоҳангшуда аллакай расидааст.
Акс: хадамоти матбуотии ВКХ Ҷумҳурии Тоҷикистон / СММ